Αλέκος Παναγούλης

Στις 2 Ιουλίου του 1939, γεννήθηκε στη Γλυφάδα, ο πολιτικός και ποιητής Αλέξανδρος (Αλέκος) Παναγούλης, γνωστός παγκοσμίως για την αντιδικτατορική του δράση κατά την περίοδο της Δικτατορίας στην Ελλάδα (1967 – 1974) και την απόπειρα δολοφονίας του κατά του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου, στις 13 Αυγούστου του 1968.

Ο Αλέκος Παναγούλης, με καταγωγή από την Ηλεία, από την πλευρά του πατέρα του και από τη Ζάκυνθο, από την πλευρά της μητέρας του, υπήρξε το δεύτερο μεταξύ τριών αγοριών παιδί, του Βασιλείου Παναγούλη και της Αθηνάς Κακαβούλη. Λόγω της Κατοχής, μέρος της παιδικής του ηλικίας το πέρασε στη Ζάκυνθο και αργότερα, μετέβη στην Αθήνα, όπου και φοίτησε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Ovi_greece_0716_002a.gifΠνεύμα ελεύθερο και δημοκρατικό, από πολύ νωρίς εντάχθηκε στη νεολαία της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου. Με ενεργή δράση στην ΟΝΕΚ (Οργάνωση Νέων της Ένωσης Κέντρου), που αργότερα μετονομάστηκε σε ΕΔΗΝ (Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία), τον Σεπτέμβριο του 1974, αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, ανέλαβε την προεδρία της. Στα πλαίσια της αντιδικτατορικής του δράσης συγκαταλέγεται και μια περίοδος αυτοεξορίας στην Κύπρο, όπου μαζί με τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη, σημαίνον πολιτικό πρόσωπο του νησιού, σχεδίασαν τον αγώνα αντίστασης κατά της Δικτατορίας. Η πράξη όμως που τον καθιέρωσε ως ξεχωριστή μορφή εκείνης της περιόδου, ήταν η απόπειρα δολοφονίας κατά του δικτάτορα Παπαδόπουλου, στις 13 Αυγούστου του 1968, στη Βάρκιζα, κατά την οποία απέτυχε, συνελήφθη και βασανίστηκε σκληρά. Ο ίδιος σε συνέντευξή του δήλωσε “Δεν επεδίωξα να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Δεν είμαι ικανός να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Επεδίωξα να σκοτώσω έναν τύραννο.

Κατά τη σύλληψή του, ο Παναγούλης βασανίστηκε βάναυσα για συνεχή μερόνυκτα σε βαθμό τέτοιο, που οδηγήθηκε ημιθανής στο νοσοκομείο. Στη συνέχεια, μετά από δίκη του από το Στρατοδικείο, στις 17 Νοεμβρίου του 1968, καταδικάστηκε δις εις θάνατον και μεταφέρθηκε στην Αίγινα για να εκτελεστεί. Η εκτέλεσή του ματαιώθηκε, με προσωπική παρέμβαση του Γ. Παπανδρέου, φυλακίστηκε όμως στις Στρατιωτικές Φυλακές Μπογιατίου, με την “ποινή του εντοιχισμού”, όπως την αποκαλούσε ο ίδιος, από τις οποίες κατάφερε να δραπετεύσει, τον Ιούνιο του 1969. Την απόπειρά του ακολούθησε εκ νέου σύλληψη, οπότε και εγκλείστηκε σε ένα κελί που κατασκευάστηκε ειδικά γι αυτόν, “σαν τάφος”, στο οποίο παρέμεινε για τεσσεράμισι χρόνια, γράφοντας ποιήματα με το αίμα του στους τοίχους, μέχρι τον Αύγουστο του 1973, που απελευθερώθηκε βάσει της γενικής αμνησίας που δόθηκε στους πολιτικούς κρατούμενους από το καθεστώς των Συνταγματαρχών. Τότε, αυτοεξορίστηκε για δεύτερη φορά, αυτήν τη φορά στη Φλωρεντία της Ιταλίας, για να συνεχίσει εκ νέου την αντιστασιακή του δράση, οργανώνοντας κρυφά ομάδες αντίστασης στην Ελλάδα.

Κατά τη μεταπολίτευση, στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974, ο Παναγούλης εξελέγη  βουλευτής με την Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνάμεις, θέση από την οποία επεδίωξε με εμμονή την απομόνωση πολιτικών που είχαν συνεργαστεί με τη Δικτατορία των Συνταγματαρχών. Λίγο μετά την εκλογή του ήρθε σε ρήξη με την ηγεσία του κόμματος, αρνούμενος να συνυπάρξει με άλλα στελέχη του, για τα οποία υπήρχαν επιβαρυντικά στοιχεία, ότι είχαν συνεργαστεί με τη Χούντα. Παραιτήθηκε από το κόμμα, παρέμεινε όμως στη Βουλή ως ανεξάρτητος βουλευτής, εμμένοντας στις καταγγελίες του, δεχόμενος ταυτόχρονα πολλές πολιτικές πιέσεις και απειλές για τη ζωή του.

Ως προς το συγγραφικό του έργο, θεωρείται ότι τα καλύτερά του ποιήματα γράφτηκαν κατά την περίοδο του εγκλεισμού του στις Φυλακές Μπογιατίου, είτε με μελάνι σε μικροσκοπικά χαρτάκια, είτε με το αίμα του στους τοίχους του κελιού του. Προφανώς, υπήρξε και ένας από τους τρόπους που τον βοήθησαν να επιβιώσει των φοβερών βασανιστηρίων που υπέστη. Πολλά από τα ποιήματα του δεν διασώθηκαν, αρκετά όμως από αυτά, είτε κατάφερε να τα βγάλει από την φυλακή με διάφορους τρόπους, είτε τα ξαναέγραψε αργότερα, χάρη στην εξαιρετική μνήμη που διέθετε.

Το 1972 και ενώ ήταν ακόμα φυλακισμένος, εκδόθηκε στα ιταλικά, στο Παλέρμο της Ιταλίας, η πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο Altri seguiranno: poesie e documenti dal carcere di Boyati (Άλλοι θα ακολουθήσουν: ποίηση και ντοκουμέντα από τις Φυλακές του Μπογιατίου). Η συλλογή φέρει εισαγωγικό σημείωμα του Ιταλού πολιτικού, Φερούτσιο Πάρι και του Ιταλού σκηνοθέτη, Πιέρ Πάολο Παζολίνι. Για το έργο του αυτό, ο Αλέκος Παναγούλης βραβεύτηκε με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας Βιαρέτζιο (Premio Viareggio Internazionnale), το 1973. Μετά την απελευθέρωσή του, εξέδωσε στο Μιλάνο τη δεύτερη συλλογή του, με τίτλο Vi scrivo da un carcere in Grecia (Μέσα από τη Φυλακή σας γράφω στην Ελλάδα), με εισαγωγικό σημείωμα και πάλι από τον Πιέρ Πάολο Παζολίνι. Τα ποιήματά του επανεκδόθηκαν στην Ελλάδα, από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Ο Αλέκος Παναγούλης σκοτώθηκε την Πρωτομαγιά του 1976, σε τροχαίο στη λεωφόρο Βουλιαγμένης και σε ηλικία μόλις 36 ετών. Υπάρχουν ανεπιβεβαίωτες εκτιμήσεις, ότι το ατύχημα ήταν μια στημένη απόπειρα δολοφονίας του, προκειμένου να εξαφανιστούν αποδείξεις εις βάρος διαφόρων πολιτικών προσώπων του τόπου, που είχε στην κατοχή του. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, δεν έχει τεκμηριωθεί κάτι τέτοιο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s