Η ανταρσία στο Ποτέμκιν

Στις 27 Ιουνίου του 1905, ναύτες που υπηρετούσαν στο πολεμικό πλοίο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, Πρίγκιπας Ποτιόμκιν της Ταυρίδας (ρωσικά: Князь Потёмкин-Таврический), κοινώς γνωστό ως Θωρηκτό Ποτέμκιν,  ξεκίνησαν μια ανταρσία, απαιτώντας ελευθερία και τέλος στον πόλεμο. Το θρυλικό θωρηκτό Ποτέμκιν υπαγόταν στον στόλο της Μαύρης Θάλασσας.

Την εποχή που συνέβη το γεγονός και ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, η Ρωσική Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε σημαντικά κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προβλήματα. Στις μεγάλες πόλεις, οι συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού ήταν άθλιες, στις αγροτικές περιοχές, επικρατούσε το φεουδαρχικό καθεστώς και σε πολιτικό επίπεδο, η Ρωσική Αυτοκρατορία ήταν πλέον το τελευταίο μεγάλο κράτος της Ευρώπη, όπου επικρατούσε η μοναρχία. Όλα αυτά συνέβαιναν κάτω από το εθελότυφλο βλέμμα του τσάρου Νικολάου Β’.

Ovi_greece_0616_035a

Στο παραπάνω περιγραφόμενο πλαίσιο, το 1904, η Ρωσία ενεπλάκη σε πόλεμο με την Ιαπωνία, διεκδικώντας τον έλεγχο της Μαντζουρίας και της Κορεατικής Χερσονήσου. Το γεγονός αυτό, απαιτητικό τόσο σε ανθρώπινο υλικό, όσο και σε οικονομικούς πόρους, πίεσε ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Στις αρχές του 1905, μια ειρηνική συγκέντρωση στην Πετρούπολη χτυπήθηκε άσχημα, αφήνοντας πίσω της εκατοντάδες νεκρούς. Κάπως έτσι, ξεκίνησε η περίοδος της Πρώτης Ρωσικής Επανάστασης, του 1905-1907.

Το Θωρηκτό Ποτέμκιν και γενικότερα ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας, είχαν μείνει μακριά από τον πόλεμο, λόγω μιας διεθνούς συνθήκης που απαγόρευε τη δραστηριότητά τους εκτός της συγκεκριμένης περιοχής. Η δυσαρέσκεια των πληρωμάτων όμως από τη γενικότερη πολιτική κατάσταση ήταν μεγάλη, γεγονός που οδήγησε στην ανταρσία της 27ης Ιουνίου. Με αφορμή την κακή ποιότητα του φαγητού, το κατώτερο πλήρωμα στασίασε ενώπιον των αξιωματικών, ύψωσε κόκκινη σημαία και αγκυροβόλησε στα ανοιχτά της Οδησσού, καλώντας πολίτες και πληρώματα άλλων πλοίων, σε ξεσηκωμό εναντίον του τσάρου.

Βίαιη παρέμβαση του αξιωματικού Γκιλιαρόφσκι είχε ως συνέπεια τον τραυματισμό ενός ναύτη στο στήθος, γεγονός που έκανε ακόμα πιο έκρυθμη την κατάσταση. Ακολούθησε γενική κατάληψη του πλοίου και θάνατος επτά αξιωματικών, μεταξύ αυτών και του Γκιλιαρόφσκι, ενώ οι υπόλοιποι έντεκα αξιωματικοί τέθηκαν υπό κράτηση των ναυτών, οι οποίοι εξέλεξαν επιτροπή διοίκησης του πλοίου, με αρχηγό τον έφεδρο υπαξιωματικό Αφανάσι Ματουσένκο.

Δυο μέρες αργότερα, στις 29 Ιουνίου, η κηδεία του μοναδικού νεκρού υπαξιωματικού από πλευράς στασιαστών μετετράπη σε συλλαλητήριο εναντίον του τσάρου, με επίκεντρο τις Σκάλες της Παραλίας, που σήμερα ονομάζονται Σκάλες Ποτέμκιν, εις ανάμνησιν των γεγονότων. Ακολούθησαν συγκρούσεις με το τσαρικό ιππικό και ρήψεις βολών από πλευράς πλοίου, ενώ σε όλη την πόλη, απεργοί και στρατός μάχονταν μεταξύ τους, σώμα με σώμα.

Αν και τελικά η εξέγερση έληξε άδοξα και με φυγή των στασιαστών στη Ρουμανία, ο απόηχός της υπήρξε τόσο μεγάλος, ώστε η ανταρσία του Ποτέμκιν να θεωρείται προάγγελος της Επανάστασης του 1917.

Στο πλήρωμα του Ποτέμκιν που κατέφυγε στην Κωστάντζα της Ρουμανίας, χορηγήθηκε πολιτικό άσυλο. Κάποια μέλη του επέστρεψαν αμέσως στη Ρωσία και επικαλέστηκαν ότι έδρασαν υπό συνθήκες εξαναγκασμού, κάποια άλλα παρέμειναν στη Ρουμανία και είτε έζησαν εκεί για το υπόλοιπο της ζωής τους, είτε επέστρεψαν ως ήρωες στη Ρωσία, μετά το 1917.

Το 1925, η εξέγερση του Θωρηκτού Ποτέμκιν γυρίστηκε σε κινηματογραφική ταινία από τον  σκηνοθέτη Σεργκέι Αϊζενστάιν, στην οποία εξιστορούνται τα γεγονότα των πρώτων τεσσάρων ημερών της ανταρσίας.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s