Η κατάργηση του Απαρτχάιντ

Στις 17 Ιουνίου 1991, το Κοινοβούλιο της Νοτίου Αφρικής καταργεί το Απαρτχάιντ, το νόμο περί Εγγραφής Πληθυσμού που απαιτούσε φυλετική ταξινόμηση όλων των Νοτιοαφρικανών κατά τη γέννησή τους.

Ovi_greece_0616_022aΤο απαρτχάιντ (apartheid) είναι όρος, που προέρχεται από τη γλώσσα Αφρικάανς και τα ολλανδικά και σημαίνει διάκριση. Η πατρότητα του όρου αποδίδεται στον καθηγητή P. van Biljoen, ο οποίος, το 1935, πρότεινε τον καθορισμό της νέας πολιτικής, που θα βασιζόταν στον γεωγραφικό διαχωρισμό διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων, ως επέκταση των φυλετικών διακρίσεων που ήδη υφίσταντο μέχρι εκείνη την στιγμή.

Ο φυλετικός διαχωρισμός στη Νότιο Αφρική ξεκίνησε κατά την αποικιοκρατία. Θεσμοθετήθηκε το 1948 από το Εθνικό Κόμμα και έκτοτε εφαρμόστηκε ως επίσημη κρατική πολιτική, διακρίνοντας τον πληθυσμό της χώρας σε φυλετικές κατηγορίες, με παράλληλη οριοθέτηση συγκεκριμένων περιοχών όπου κάθε φυλή ήταν υποχρεωμένη να διαβιώνει, γεγονός που συνεπέφερε βίαιες μετακινήσεις των πληθυσμών. Κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, εκπαιδευτικές ευκαιρίες και οικονομική κατάσταση καθορίζονταν από την ομάδα στην οποία ανήκε ένα άτομο. Τα δε κριτήρια ταξινόμησης του Population Registration Act, της Ειδικής Υπηρεσίας Κατάταξης που είχε συγκροτηθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό, καθορίζονταν από το χρώμα του δέρματος, τα χαρακτηριστικά του προσώπου, το χρώμα των μαλλιών, τη βασική γλώσσα του ατόμου (και ιδιαίτερα τη γνώση των Αφρικάανς), την περιοχή όπου ζούσε το άτομο και ο κοινωνικός του κύκλος (φίλοι, συγγενείς κλπ.), την εργασία του, την κοινωνικοοικονομική του κατάσταση, τις διατροφικές του συνήθειες, τις συνήθειες κατανάλωσης οινοπνεύματος.

Από το 1950 και μετά, μια σειρά νομοθετικών ρυθμίσεων, επιβάλλει όλο και πιο έντονες διακρίσεις μεταξύ “λευκών” και “έγχρωμων”, στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας, της διασκέδασης και γενικώς, όλων των δημοσίων παροχών και υπηρεσιών. Το 1956, καταργείται το δικαίωμα ψήφου των έγχρωμων κατοίκων της περιοχής και από το 1970, οι οριοθετημένοι τομείς του παλαιού αρχικού νόμου αντικαθίστανται από τις απομονωμένες “νησίδες γης”, τα λεγόμενα εθνικά κρατίδια “μπαντουστάν”, περιοχές που κάλυπταν μόνο το 13% της χώρας, ανεξάρτητες κατ’ επίφασιν, στην πραγματικότητα όμως αποκλεισμένες από οποιαδήποτε παραγωγική, εμπορική και οικονομική δραστηριότητα.

Η πολιτική του απαρτχάιντ, όπως ήταν λογικό, δημιούργησε κλίμα εσωτερικής αντίστασης και βίας. Κατά τη δεκαετία του ’80, είχε ήδη διαμορφωθεί ένα ισχυρό αντιπολιτευτικό ρεύμα. Το 1990, η αντίσταση αυτή οδήγησε σε διαπραγματεύσεις του προέδρου Φρεντερίκ ντε Κλερκ για λήξη του απαρτχάιντ. Αποτέλεσμα υπήρξε η διεξαγωγή των δημοκρατικών εκλογών του 1994, με τη συμμετοχή όλων των εθνοτήτων, γεγονός που είχε να συμβεί από το 1910. Από τότε και μέχρι το 1994, στην εκλογή του αφρικανικού Κοινοβουλίου συμμετείχε μόνο η λευκή μειοψηφία της Νότιας Αφρικής. Με τις εκλογές του 1994, εξελέγη τελικά το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο, με ηγέτη τον Νέλσον Μαντέλα.

 

Ο όρος απαρτχάιντ συνεχίζει να χρησιμοποιείται στις μέρες μας, υποδηλώνοντας κάθε πολιτική φυλετικού διαχωρισμού, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Στην κοινωνική και πολιτική σκηνή της Νοτίου Αφρικής, ίχνη του απαρτχάιντ συνεχίζουν να εντοπίζονται ακόμα κατά την τρέχουσα δεκαετία 2010, ένδειξη του σημείου διάβρωσης της νοτιοαφρικανικής κουλτούρας από τα χρόνια κατά τα οποία το απαρτχάιντ εφαρμοζόταν ως επίσημη κρατική πολιτική.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s