Νικηφόρος Λύτρας

Στις 13 Ιουνίου του 1904, απεβίωσε ο Νικηφόρος Λύτρας, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους και δασκάλους ζωγραφικής του 19ου αιώνα.

Ovi_greece_0616_015a.gifΟ Λύτρας είχε δείξει από πολύ μικρός το ταλέντο του στη ζωγραφική. Ο πατέρας του ήταν γλύπτης μαρμάρων, από εκείνους τους περιπλανώμενους τεχνίτες που μετακινούνταν από περιοχή σε περιοχή, για να φιλοτεχνήσουν διάφορους οικισμούς με τα καλλιτεχνήματά τους. Από αυτόν ουσιαστικά μεταδόθηκε στον Νικηφόρο η αγάπη για την καλλιτεχνία.

Το 1850, σε ηλικία δεκαοκτώ ετών, ο Λύτρας μετέβη στην Αθήνα, για να εγγραφεί στο Σχολείο των Τεχνών, τη μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Εκεί σπούδασε ζωγραφική με δασκάλους του τον Γερμανό Λούντβιχ Θιρς (Ludwig Thiersch), τους αδερφούς Μαργαρίτη και τον Ιταλό Ραφφαέλο Τσέκκολι (Raffaelo Ceccoli). Κύριος μέντοράς του ωστόσο υπήρξε ο Θιρς, Διευθυντής τότε της Σχολής.

Το 1856, με την αποφοίτησή του, ο Λύτρας ανέλαβε να διδάξει στη Σχολή το μάθημα της Στοιχειώδους Γραφής, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1860, έφυγε για σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία των Καλών Τεχνών του Μονάχου, με υποτροφία του βασιλιά Όθωνα. Εκείνη την εποχή, στη Σχολή του Μονάχου αναβίωνε ο αρχαιοελληνικός κλασικισμός του 5ου αιώνα π. Χ. Ο Λύτρας, με δάσκαλό του τον Καρλ φον Πιλότυ (Karl von Piloty), έναν από τους κορυφαίους εκπροσώπους του γερμανικού ρεαλισμού, ανέπτυξε κοντά του τις τεχνικές για τη μελλοντική του εξέλιξη.

Το 1862, με την έξωση του Όθωνα, το ελληνικό κράτος διέκοψε την υποτροφία του Λύτρα, ο οποίος βοηθήθηκε για τη συνέχεια των σπουδών του από τον εύπορο Σιμών Σίνας, πρέσβη της Ελλάδας στη Βιέννη, που ανέλαβε τα έξοδα των σπουδών του. Το καλοκαίρι του 1865, λίγο πριν την αναχώρησή του για την Ελλάδα, βοήθησε τον φίλο του Νικόλαο Γύζη, να εγκλιματισθεί στο Μόναχο, όπου είχε μεταβεί για αντίστοιχες σπουδές.

Μόλις επέστρεψε στην Αθήνα, ο Λύτρας διορίστηκε καθηγητής στο Σχολείο Καλών Τεχνών, θέση την οποία κράτησε για 38 ολόκληρα χρόνια, διδάσκοντας με υποδειγματική συνέπεια. Από το 1873 και μετά, πραγματοποίησε μια σειρά ταξιδιών παρέα με τον Γύζη, από τη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία, μέχρι την Αίγυπτο και το Παρίσι, όπου παρακολούθησε τις επιδράσεις των διαφόρων σχολών, τεχνικών και κινημάτων της ζωγραφικής, σε κάθε περιοχή.

Το 1879, παντρεύτηκε την Ειρήνη Κυριακίδη, κόρη εμπόρου από τη Σμύρνη, με την οποία απέκτησε πέντε γιους και μία κόρη. Ο γιος του Νικόλαος έγινε κι αυτός ζωγράφος, με πλούσιο και πολύ σημαντικό έργο.

Ο Λύτρας εργάστηκε ευσυνείδητα, τόσο ως ζωγράφος, όσο και ως καθηγητής. Κοντά του μαθήτευσαν όλοι σχεδόν οι σημαντικοί καλλιτέχνες της νεότερης Ελλάδας, μεταξύ αυτών ο Γεώργιος Ιακωβίδης, ο Πολυχρόνης Λεμπέσης, ο Περικλής Πανταζής, ο Νικόλαος Βώκος. Το μεγαλύτερο μέρος της καλλιτεχνικής του δύναμης βρίσκεται στα έργα Ηθογραφίας που άφησε ως κληρονομιά του, μεταξύ αυτών οι διάσημοι πίνακές του,  Ψαριανό μοιρολόι, Παιδί που στρίβει τσιγάρο, Η αναμονή, Ο κακός έγγονος, Η κλεμμένη, το Μετά την πειρατείαν, Η αρραβωνιασμένη, Το λιβάνισμα, Η ορφανή, Τα άνθη του επιταφίου, Ο όρθρος, Ο γαλατάς, Το φίλημα, Το αυγό του Πάσχα, Ο μάγκας και φυσικά, Τα κάλαντα ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα και ευρύτερα γνωστά έργα του. Για την Ελλάδα, θεωρείται από τους εισηγητές της ηθογραφίας, ενός καλλιτεχνικού είδους που ανταποκρινόταν στην τότε κυρίαρχη ιδεολογία της αστικής τάξης, αλλά και στην ανάγκη του νεοσύστατου ελληνικού κράτους για απόδειξη της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων. Η πολύχρονη προσφορά του στην τέχνη από τον ρόλο του καθηγητή, βοήθησε στη θεμελίωση και καθιέρωση της σύγχρονης νεοελληνικής ζωγραφικής. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου, σχεδόν προσκολλημένος στις αρχές του ακαδημαϊσμού κι ανεπηρέαστος από το ιμπρεσιονιστικό κίνημα. Ωστόσο, πάντα προέτρεπε τους μαθητές του να είναι ανοιχτοί στις νέες τάσεις και καλλιτεχνικά ρεύματα.

Το 1903, παρασημοφορήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος. Κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του, τα έργα του ήταν εμφανώς διαποτισμένα από τη μελαγχολία των γηρατειών. Πέθανε σε ηλικία 72 ετών το καλοκαίρι του 1904.

Μεταθανάτια, το 1909, έργα του παρουσιάστηκαν στην έκθεση Η σχολή του Πιλότυ, 1885-1886, στη γκαλερί Heinemann του Μονάχου, ενώ το 1933, πραγματοποιήθηκε μεγάλη αναδρομική έκθεση με 186 έργα του, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Τιμήθηκε επίσης, με ειδική έκδοση γραμματοσήμου των Ελληνικών Ταχυδρομείων.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s