Υπέρ ή κατά λογοκρισίας / αυτολογοκρισίας

Το περίεργο είναι πως ένα μήνα περίπου πριν μου στείλουν το θέμα που θα ασχοληθούμε σε αυτό το τεύχος μίλησα με έναν συμπατριώτη μας που έχει φύγει από την Ελλάδα πριν από εφτά μήνες και εκεί που συζητούσαμε μου έγραψε « […]όσο και να μην το πιστεύεις, έχουμε ακόμη μια σχετική ελευθερία λόγου στη χώρα μας, εδώ που βρίσκομαι όλα λογοκρίνονται. Και το εννοώ όταν σου λέω, όλα. Γι’ αυτό έχουν λυσσάξει με τη Ελλάδα, προσπαθούν να μας περιορίσουν ακόμη περισσότερο […]».

Σκεφτόμουν πως μπορεί να υπάρχει μια σχετική ελευθερία λόγου, αλλά όταν κάποιος με τον προφορικό λόγο είτε με τον γραπτό κάνει χρήση συκοφαντίας, δυσφήμισης, βλασφημίας, παιδικής πορνογραφίας, ρητορική μίσους κ.ο.κ. τότε ισχύει η λογοκρισία για να προστατευθούν φυσικά πρόσωπα αλλά εθνικά & θρησκευτικά εμβλήματα.

Ovi_greece_0617_014a.gifΕνδεχομένως θα θυμηθείτε πράξεις που έχουν συμβεί στο παρελθόν και είχαν να κάνουν με καταστροφή εμβλήματος μιας χώρας ή όταν με άτομα που εκμεταλλεύονται αθώες ψυχές κλπ. Δεν θα αναφερθώ περισσότερο γιατί δεν είναι σκοπός μου να εντοπίσω τέτοιες αρνητικές εικόνες στο μυαλό σας αλλά κυρίως να αντιληφθείτε πως σε κάποια ζητήματα η λογοκρισία θεωρείται κάτι λογικό και αναγκαίο.

Κακά τα ψέματα, η λογοκρισία, ξεκινά από εμάς τους ίδιους. Πριν εκφέρουμε την άποψή μας, πρώτα σκεφτόμαστε ώστε να μην προσβάλλουμε ή δυσαρεστήσουμε τον συνομιλητή μας με τα λεγόμενά μας. Ακόμη και ένα κείμενο που γράφουμε πριν το παραδώσουμε ή το δημοσιεύσουμε περνά από αυτολογοκρισία και όχι μια, αλλά πολλές φορές.

Κάποια στιγμή είχα διαβάσει ότι η αυτολογοκρισία δημιουργείται από τον ίδιο τον φόβο. Φόβος για το ότι δεν θα διαβαστούν τα κείμενά μας, φόβος ότι αν δεν γράψουμε αυτά που μας ζητάνε δεν θα έχουμε δουλειά την επόμενη ημέρα, φόβος ότι δεν θα έχουμε την αποδοχή του κόσμου κ. λ. π.

Και συνειδητοποιώ να σκέφτομαι παράλληλα, από τη μία ότι είναι παράλογο αυτού του είδους οι φόβοι και από την άλλη είναι και λογικό, γιατί αν κάποιος έχει ανάγκη να δουλέψει και να θρέψει την οικογένειά του, τι θα κάνει; Δεν θα γράψει αυτό που περιμένει ο συντάκτης του; Ή ένας συγγραφέας αν έχει γράψει τρία αισθηματικά βιβλία και έχει αγαπηθεί από τους αναγνώστες του, θα τολμήσει να γράψει ένα διαφορετικό είδος τη στιγμή που το μοναδικό του εισόδημα βασίζεται στην συγγραφή, ρισκάροντας να χάσει τους αναγνώστες του ή ακόμη και να δυσαρεστήσει τον εκδότη του;

Τα τελευταία ερωτήματα, θεωρώ πως έχουν ένα στόχο αλλά και κίνδυνο να θέσουν σε περιορισμό τη δημιουργικότητα αυτών των ανθρώπων, οπότε χάνεται η πρωτοτυπία μιας και αναγκάζονται να επαναλαμβάνονται.

Στο χώρο των βιβλίων  η λογοκρισία υπήρχε και υπάρχει, η «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη, η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, «Ζωή εν Τάφω» του Μυριβήλη, έργα του Πλάτωνα, Θουκυδίδη, Ξενοφώντα και ο «Επιτάφιος» του Περικλή απαγορεύτηκαν από το καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά. Ενώ την περίοδο 1967-1974 απαγορεύτηκαν τα έργα « Στάση Λεωφορείου» & «Το αυγό»  του Μουρσελά, «Το μεγάλο μας τσίρκο» του Καμπανέλλη αλλά και Σολωμός, Παλαμάς, Καζαντζάκης, Ντοστογιέφσκι, Ζολά, Τολστόι κ.α.

Η Καθολική εκκλησία εξέδιδε, από το 16ο έως το 20ο, τον κατάλογο απαγορευμένων βιβλίων  που όριζε τα επικίνδυνα βιβλία για την πίστη των μελών της. Μέσα λοιπόν σε αυτόν τον κατάλογο υπήρχαν ονόματα όπως ο Κοπέρνικος, Γαλιλαίος, Ντεκάρτ, Ντιντερό, Ρουσώ, Βολταίρος, Καζαντζάκης, Ντε Μπαλζάκ, Δουμάς, Ουγκώ, Ζολά και η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Καθεστώτα όπως του Χίτλερ, το ανατολικό μπλοκ κ.α. απαγόρευσαν βιβλία που ήταν αντίθετα ιδεολογικά με τις πολιτικές τους ιδέες. Οι χώρες όπως Ιράν, Ιράκ και γενικά μουσουλμανικά κράτη απαγορεύουν  βιβλία που προωθούν τον δυτικό πολιτισμό, όπως και στην Τουρκία απαγορεύονται τα φιλοκουρδικά βιβλία.

Ακόμη και το ίντερνετ τα τελευταία χρόνια, με τον τρόπο που εξελίσσεται η χρήση και οι δυνατότητες που δίνει φαίνεται σα να μην έχει όρια, κάποιος μπορεί να βρει ότι θέλει, χωρίς περιορισμό και αυτό διότι το ίντερνετ δεν έχει καμία αρχή που να το ελέγχει άρα δεν έχει καμία λογοκρισία, με λίγα λόγια επικρατεί μια απόλυτη αναρχία.

Στην αναρχία αυτή, αντιλαμβάνεστε πως υπάρχουν πολλοί που το εκμεταλλεύονται κάνοντας κακό σε πολλούς αθώους. Όμως υπάρχουν άνθρωποι που λόγω της λογοκρισίας που επικρατεί στις χώρες τους βρίσκουν πρόσβαση σε βιβλία, άρθρα και γνώσεις που δεν μπορούσαν να έχουν με κανένα άλλο τρόπο.

Τελικά τα υπέρ και τα κατά, της λογοκρισίας και της αυτολογοκρισίας, έχουν μια πολύ λεπτή γραμμή που τα χωρίζει και είναι εύκολο να περάσει κάποιος από τη μια πλευρά στην άλλη.

Αναστασία Πέρρου

********************************************

To κείμενο της Αναστασίας Πέρρου,
συμπεριλαμβάνεται στο έκτο τεύχος του ArsOvi
που μπορείτε να βρείτε, πάντα ΔΩΡΕΑΝ, ΕΔΩ!

Ovi_greece_0617_002a

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s