Νίκος Γκάτσος

Στις 12 Μαΐου του 1992, έφυγε από τη ζωή ο Νίκος Γκάτσος, μια από τις σημαντικότερες στιχουργικές φυσιογνωμίες της χώρας μας.

Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στην Ασέα της Αρκαδίας, στις 8 Δεκεμβρίου του 1911. Καταγόταν από αγροτική οικογένεια και ο πατέρας του, Γεώργιος Γκάτσος, ήταν από τους πρώτους Έλληνες μετανάστες που έφυγαν για την Αμερική. Πέθανε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επάνω στο πλοίο και τον πέταξαν στον Ατλαντικό Ωκεανό, αφήνοντας τον γιο του ορφανό, σε ηλικία μόλις πέντε ετών.

Ovi_greece_0516_030aΦοιτώντας στο Γυμνάσιο Τριπόλεως, ο Νίκος Γκάτσος ήρθε σε πρώτη επαφή με τη Λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο, αλλά και τις μεθόδους αυτοδιδασκαλίας ξένων γλωσσών. Το 1930, εγγράφηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, γνωρίζοντας ήδη αρκετά καλά Αγγλικά και Γαλλικά. Διέκοψε τη φοίτησή του στο 2ο έτος σπουδών, στο μεταξύ όμως είχε αρχίσει να μελετά τον Παλαμά, τον Σολωμό και το δημοτικό τραγούδι και παρακολουθούσε τις νεωτεριστικές τάσεις στην ποίηση της Ευρώπης, ερχόμενος ταυτόχρονα σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής.

Από το 1931 μέχρι το 1933, άρχισε να δημοσιεύει ποιήματά του στα περιοδικά Νέα Εστία και Ρυθμός. Την ίδια περίοδο, δημοσίευσε κριτικά σημειώματα στα περιοδικά Μακεδονικές Ημέρες, Ρυθμός και Τα Νέα Γράμματα, ενώ αργότερα συνεργάστηκε με τα Καλλιτεχνικά Νέα και τα Φιλολογικά Χρονικά. Το 1936, γνωρίστηκε με τον Οδυσσέα Ελύτη

Το μοναδικό βιβλίο που εκδόθηκε όσο ζούσε ήταν η ποιητική του σύνθεση Αμοργός, το 1943, που θεωρείται κορυφαία δημιουργία του ελληνικού υπερρεαλισμού, ρεύμα με το οποίο συνδέθηκε ο Γκάτσος.  Έκτοτε, δημοσίευσε τρία ακόμη ποιήματα: το Ελεγείο (1946), Ο ιππότης κι ο θάνατος (1947) και το Τραγούδι του παλιού καιρού (1963), αφιερωμένο στον Γιώργο Σεφέρη.

Ο Γκάτσος ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη μετάφραση θεατρικών έργων, κυρίως για λογαριασμό του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης και του Λαϊκού Θεάτρου. Αφορμή υπήρξε το έργο Ματωμένος γάμος του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που το μετέφρασε το 1943, εκδόθηκε από τον Ίκαρο το 1945 και ανέβηκε από τον Κάρολο Κουν στο Θέατρο Τέχνης το 1948. Άλλα έργα του Λόρκα που μετέφρασε, ήταν Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα, το 1954 και Ο Περλιμπλίν και η Μπελίσα, το 1959. Μετέφρασε επίσης Τεννεσί Ουίλιαμς, Λόπε δε Βέγα, Άρτσιμπαλντ Μακ Λη και άλλους εξαίρετους ποιητές.

Παράλληλα και για βιοποριστικούς λόγους συνεργάστηκε ως μεταφραστής με την Αγγλοελληνική Επιθεώρηση και με την Ελληνική Ραδιοφωνία ως μεταφραστής, διασκευαστής και ραδιοσκηνοθέτης.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη συνεισφορά του Γκάτσου, ήταν ως στιχουργού. Με πρώτο τραγούδι του το Χάρτινο το φεγγαράκι, σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, οι στίχοι του αγαπήθηκαν από το κοινό, που μετά τον ακολούθησε σε όλη την πορεία της στιχουργικής του καριέρας. Συνεργάστηκε, επίσης, με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Δήμο Μούτση, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Χριστόδουλο Χάλαρη, καθώς και με νεώτερους συνθέτες. Κύκλοι τραγουδιών σε στίχους ήταν Μυθολογία (1965), Ένα μεσημέρι (1966), Επιστροφή (1970), Σπίτι μου σπιτάκι μου (1972), Δροσουλίτες (1975, Αθανασία (1976), Τα παράλογα (1976), Ρεμπέτικο (1983), Ενδεκάτη εντολή (1985), Αντικατοπτρισμοί (1993). Το σύνολο του στιχουργικού του έργου είναι συγκεντρωμένο στον τόμο των εκδόσεων Πατάκη (1999), με τον τίτλο Όλα τα τραγούδια.

Ποιήματα και στίχοι του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Γαλλικά, Δανέζικα, Ισπανικά, Ιταλικά, Καταλανικά, Κορεατικά, Σουηδικά, Τουρκικά, Φινλανδικά.

Το 1987, τιμήθηκε με το Βραβείο του Δήμου Αθηναίων για το σύνολο του έργου του και το 1991, του απονεμήθηκε ο τίτλος του Αντεπιστέλλοντος Μέλους της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Γραμμάτων της Βαρκελώνης, για τη συμβολή του στη διάδοση της ισπανικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s