ovi_greece_0117_035b

Χιονίζει στο φατσοβιβλίο

Χτες το πρωί έδειχνα σε συναδέλφους φωτογραφίες από τη χιονισμένη Ελλάδα και τους διάβαζα αντιδράσεις κόσμου προσθέτοντας το γεγονός ότι στην Αθήνα πρόκειται να κλείσουν σχολεία. Σε μια ανάλογη περίπτωση πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια και σε ανάλογη κατάσταση, οι πολλοί γελάσανε. Χτες οι περισσότεροι κουνήσαν το κεφάλι σιωπηλά. Όχι απλά δεν γελάσανε αλλά δεν είπαν καν κουβέντα, έτσι για το γεγονός ότι αυτό που στην Ελλάδα φαίνεται σπάνιο και μοναδικό, για εμάς είναι τετράμηνη σχεδόν καθημερινότητα.

Βλέπετε, για τους περισσοτέρους από εμάς οι φωτογραφίες χιονισμένων δρόμων της Αθήνας, της κατάλευκης Ακρόπολης και αντιδράσεις «επιτέλους μια άσπρη μέρα», ήταν άυλα σκεπασμένες από τη φωτογραφία με τις σκηνές της UNHCR στα στρατόπεδα προσφύγων, πλακωμένες από το χιόνι. UNHCR, γιατί παρόλες τις ψευδείς διαβεβαιώσεις, ακόμα και τις σκηνές για πρώτη φάση πριν το κράτος κάνει κάτι καλύτερο, δεν τις πρόσφεραν ούτε φορείς, ούτε δήμοι, ούτε το ελληνικό κράτος. Τις προσέφερε η Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες του ΟΗΕ. Σαν πολύ προσωρινή λύση, δυο τρεις βδομάδες τον Ιούλιο, κι όχι έχουμε φτάσει Δεκέμβριο και η κυβέρνηση τις βλέπει σαν ένα ακόμα μοχλό εκβίασης για να τους σπρώξει στη φυγή σε άλλες χώρες.

ΔOvi_greece_0117_035a.gifεν έχω κανέναν απολύτως σκοπό να σας απασχολήσω με ηθικολογίες και δακρύβρεχτα κείμενα για πρόσφυγες και αστέγους. Αν κάποια πράγματα δεν τα καταλαβαίνουμε μόνοι μας, ένα τέτοιο κείμενο μόνο γραφικό θα γίνει σε μια μάζα άλλων γραφικών κειμένων που αυτή τη στιγμή έχουν στην κυριολεξία πλημμυρίσει το διαδίκτυο.

Όταν ο κύριος Mark Zuckerberg έφτιαχνε το φατσοβιβλίο, ακόμα φοιτητής, στο μυαλό του σίγουρα είχε κάτι πολύ καναπεδάτο. Κάτι που εξυπηρετούσε τις δικές του, πολύ προσωπικές ανάγκες. Και λογικό, μιας και αυτές ήταν οι εικόνες και οι εμπειρίες του. Ένας έφηβος που αδυνατούσε να μεγαλώσει, που δεν ήταν δημοφιλής ή έστω κάτι αξιοπρόσεκτα διαφορετικό για την κοινωνία που ζούσε, που πιθανώς να ονειρευόταν την ξανθιά γκομενίτσα από τις cheerleaders και τον κόσμο να ζητωκραυγάζει όταν έβαζε γκολ. Μια ανύπαρκτη μετριότητα, που από ό,τι έδειξε ο μετέπειτα χαρακτήρας του, διοχέτευσε όλη τη ζήλεια του για αυτό που δεν μπορούσε να είναι, στη δημιουργία ενός εικονικού κοινωνικού πλέγματος που ό,τι δηλώσεις είσαι. Και σε γενικές γραμμές αυτό δούλεψε καλά.

Υπήρξαν βέβαια κάποιες διαφοροποιήσεις, και υπήρξαν και φορές που τα κοινωνικά δίκτυα συμβάλανε σε απρόβλεπτες και ανεπιθύμητες «εξεγέρσεις», αλλά σε γενικές γραμμές είναι ένας χώρος που ζεις από τον καναπέ σου φαντασιακές ζωές άλλων. Και φυσικά ο κύριος Mark Zuckerberg μπορεί να μην έγινε το δημοφιλέστερο παιδί της παρέας, αλλά έγινε ένας από τους πιο πλούσιους και δυνατούς ανθρώπους στον κόσμο, και τώρα πια παίρνει και την εκδίκησή του με όνειρο το επόμενο βήμα του, που θα είναι ακόλουθο αυτό του Ντόναλντ Τραμπ στην πολιτική, αλλά με πιο παγκόσμια προβολή και πιθανώς …επιβολή.

Αυτή τη δύναμη την δώσαμε εμείς, και την δώσαμε δίνοντας ζωή στο φατσοβιβλίο και όχι μόνο στο φατσοβιβλίο – για να μην αφήνουμε απ’ έξω τα υπόλοιπα κοινωνικά ιντερνετικά δίκτυα.

Εδώ θα μου επιτρέψετε μια απαραίτητη παρένθεση: Φατσοβιβλίο, μπλογκ και τουΐτερ χρησιμοποιώ κι εγώ, και μάλιστα αρκετά τακτικά αυτά τα συγκεκριμένα μέσα δικτύωσης. Αυτό που χρόνια τώρα γράφω και λέω και το κάνω με παράλληλες αναφορές στα κομπιούτερ και στα κινητά τηλέφωνα, είναι ότι όλα αυτά είναι εργαλεία για να υπηρετούν τις ανάγκες μας και τίποτα περισσότερο. Δεν είναι τίποτα περισσότερο από το σταυροκατσάβιδο που έχετε στο συρτάρι με τα εργαλεία. Για μας κυρίως που ζούμε μακριά, τα μπλογκ και το φατσοβιβλίο γρήγορα έγιναν ένας σίγουρος τρόπος επικοινωνίας με οικογένεια και φίλους που ζουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Και να μην ανταλλάξεις κουβέντα ακόμα και για βδομάδες, ξέρεις ότι ο άλλος είναι καλά. Ξέρεις ότι σου χαμογελάει από μια φωτογραφία τυχαία, που πολλές φορές δεν είναι δική του και δεν είναι καν ο ίδιος μέσα. Αλλά ξέρεις ότι αυτός ασχολήθηκε, άρα είναι καλά.

Και ναι, το φατσοβιβλίο το έχω κι εγώ χρησιμοποιήσει για να εκτονώσω θυμό ή ευχαρίστηση, να  μοιραστώ θυμό ή ευχαρίστηση. Αλλά με την ίδια λογική που θα το έκανα με την παρέα μου και επιβάλλοντας εγώ τους κανόνες και γνωρίζοντας σε ποιο κοινωνικό χώρο το έκανα, ή καλύτερα γνωρίζοντας ποια είναι η παρέα μου και τι θα καταλάβει πέρα από τις λέξεις ή τις εικόνες. Χρησιμοποίησα το φατσοβιβλίο σαν εργαλείο επικοινωνίας.

Αλλά όπως είπα και προηγουμένως, προς μεγάλη χαρά του κυρίου Zuckerberg, το φατσοβιβλίο σαν το ευκολότερο παράδειγμα, έχει πάρει δική του ζωή που ορίζει πια τους κανόνες επικοινωνίας και το κάνει με αιχμή του δόρατος τα λάικ. Έχει γίνει μεταφορέας πολύ προσωπικών πληροφοριών – πληροφοριών που μπορούν να γίνουν εκμεταλλεύσιμες – μέχρι ειδήσεων όχι πάντα αληθινών. Προσπαθώ να είμαι ευγενικός!

Ας πιάσουμε πρώτα τις πολύ προσωπικές πληροφορίες. Οι πολλοί θεωρούν ότι ελέγχουν τι βγαίνει παρά έξω από αυτά που γράφουν, περιορίζοντάς το σε φίλους και οικογένεια. Αυτό σε ένα γιγάντιο σάιτ που ελέγχεται από εταιρία με στόχο το κέρδος, και που μας δανείζεται για όσο χρόνο θέλει εκείνη και κάτω από τις συνθήκες που θέλει εκείνη, και πάντα με σκοπό το δικό της κέρδος. Αυτό δυστυχώς το ξεχνάμε συχνά. Το τι ορίζουν λοιπόν και ποιοι, λυπάμαι που σας το λέω, αλλά μόνο εσείς δεν είσαστε. Κάθε τι που γράφετε, το μαζεύουν τα εικονικά ρομποτάκια του κυρίου Zuckerberg και το στέλνουν στις μηχανές αναζήτησης για να ψαρέψουν περισσότερα λάικ και σπόνσορες αποκλειστικά για τον κύριο Zuckerberg. Ό,τι γράφετε μπορείτε να το βρείτε στο διαδίκτυο, με την διευκρίνιση βέβαια ότι για να διαβάσετε όλα όσα θέλετε να δείτε από αυτόν που έγραψε το κείμενο που ψάξατε, πρέπει να γίνετε αφενώς μέλος του κλαμπ φατσοβιβλίο και αφετέρου «φίλος» του συγκεκριμένου, αλλά στο μεταξύ η φράση ή το κείμενο έχουν ταυτοποιηθεί. Με το όνομά σας φαρδύ πλατύ. Αυτά τα περί προστασίας.

Το θέμα όμως δεν είναι ούτε εκεί, γιατί η απάντηση είναι απλή, ας προσέχατε! Το θέμα είναι ότι το φατσοβιβλίο και το κάθε φατσοβιβλίο, παίρνοντας ζωή έχει αρχίσει και να ορίζει κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς. Γράφω όσα «τραβάνε» λάικ, ακόμα κι αν αυτά που γράφω δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να με ντροπιάζουν δημόσια, να με δυσφημούν και να μειώνουν κάθε ίχνος προσωπικής αξιοπρέπειας.  Πολύ χειρότερα ακόμα, αναμεταδίδω όλα όσα παραπλανούν, είναι αμφίβολης αλήθειας ή δημιουργίες της δικής μου φαντασίας, δίνοντας περισσότερη έμφαση στην προσωπική μου αναξιοπρέπεια. Στο κυνηγητό για τα 10 λεπτά λάικ χάνουμε ό,τι πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο έχουμε, την αξιοπιστία και την αξιοπρέπειά μας.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, φίλος έβαλε μια εικόνα με πρόσφυγες σε αναπαράσταση της σκηνής της φάτνης και τη λεζάντα «εσύ γιορτάζεις Χριστούγεννα;» Κυκλοφόρησαν πολλές εναλλαγές από ότι είδα στη συνέχεια, με άπορους, άστεγους κλπ. αλλά όλες ήταν στην ίδια ιδέα.

Για σκεφτείτε λιγάκι. Κάποιος καθισμένος στη ζέστη του δωματίου του, στον αναπαυτικό καναπέ του, πίνοντας το εκλεκτά μαζεμένο τσάι του βουνού του, με την τηλεόραση να παίζει το τελευταίο Τουρκικό σήριαλ χωρίς ήχο, τα μισοφαγωμένα γαριδάκια δίπλα του και στο ημικαινούργιο του λάπτοπ (για να μη χάνουμε και την εξέλιξη της τεχνολογίας) πέρασε κανένα μισάωρο γκουγκλάροντας για να βρει την κατάλληλη εικόνα που θα ταίριαζε στο «κρυφό» μήνυμά του, ή την πέτυχε αφού έψαχνε άσχετα στα μπλογκ και τα λάικ του, μάλιστα βρήκε μια φωτογραφία που κάποιοι άλλοι πέρασαν δυο με τρεις μέρες μέχρι να στήσουν σωστά το φωτισμό, να φτιάξουν καλά το μέικ-απ στα μοντέλα και να σιγουρευτούν για τα φίλτρα της μηχανής – γιατί αυτή η φωτογραφία μόνο «φυσική» δεν είναι, για να την πει σε άλλους την ίδια ώρα, καθισμένοι στη ζέστη του δωματίου τους, στον αναπαυτικό καναπέ τους, πίνοντας το εκλεκτά μαζεμένο τσάι του βουνού τους, με την τηλεόραση να παίζει το τελευταίο Τουρκικό σήριαλ χωρίς ήχο, τα μισοφαγωμένα γαριδάκια δίπλα τους και στο ημικαινούργιο τους λάπτοπ. Και όλοι μαζί να κάνουν λάικ!

Καταλαβαίνετε τι προσπαθώ να πω; Καταλαβαίνετε ότι το φατσοβιβλίο και το κάθε φατσοβιβλίο αλλάζει κοινωνικές συμπεριφορές; Καταλαβαίνετε ότι πριν από μερικούς μήνες όλοι βάλατε το άψυχο κορμάκι του παιδιού στην παραλία της Τουρκίας, αλλά δεν έχετε πει λέξη για τα εκατοντάδες παιδάκια που πεθαίνουν στη Συρία κάθε μέρα και για τα δεκάδες που συνεχίζουν να πνίγονται στα νερά του Αιγαίου; Εκεί δεν υπάρχει κανένα …μήνυμα, ούτε καν εικαστικό, έτσι δεν είναι; Εκεί υπάρχει μια πραγματικότητα, κι εμείς …δεν αντέχουμε άλλους πρόσφυγες, το λένε και οι παππάδες.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πρόσφυγες στη Ριτσώνα, στη Μόρια, στην Αμυγδαλέζα. Σε σκηνές της UNHCR. Παιδάκια. Και δεν υπάρχει τίποτα ρομαντικό, μαγικό, ή φωτογραφικό σε αυτό. Δεν υπάρχουν κρυφά και έξυπνα μηνύματα, υπάρχει η πραγματικότητα. Γι’ αυτό και σπάνια θα το δείτε στο φατσοβιβλίο. Η αλήθεια δεν μαζεύει λάικ. Περιμένετε να βγάλει κάποιος κανένα από αυτά τα παιδάκια σε σκοτεινό φωτισμό, με έντονες σκιές και ένα δάκρυ να σιγοτρέχει στο μάγουλο, για να πλημμυρίσουμε πάλι στα …λάικ.

Βλέπετε πως το φατσοβιβλίο ορίζει κοινωνικές συμπεριφορές; Ακόμα και η δυστυχία πρέπει να βολεύει τα λάικ για να εκδηλωθεί, και όταν εκδηλωθεί το ίματζ έχει κλέψει την ανθρωπιά, έχει γίνει κανιβαλισμός.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s