Ο θρύλος και ο μύθος

Μέρες τώρα παρακολουθώ αυτά που γράφονται και λέγονται για τον Φιντέλ Κάστρο προσπαθώντας να καταλάβω ποιό είναι το νόημα και τι θέλουν να πουν οι γράφοντες και οι ομιλούντες. Κι ενώ όλοι εκφράζουν τα προσωπικά τους συναισθήματα και κρίσεις για τον Κουβανό ηγέτη – η παραπληροφόρηση και το ψέμα κυριαρχεί – λίγοι είναι που κάνουν έστω μιά προσπάθεια να ασχοληθούν με την ουσία. Πολιτικοί και ΜΜΕ βγάζουν ο καθένας με το σκληρότερο τρόπο τις ιδεοληψίες τους φορώντας ο καθένας τις δικές του παρωπίδες και τελικά όλοι αποφεύγουν να μιλήσουν για τον Φιντέλ. ‘Όλοι μιλάνε για τον τέως πρόεδρο της Κούβας, για τον αδελφό του σημερινού προέδρου της Κούβας, αλλά όλοι αποφεύγουν τον Φιντέλ με το μπερεδάκι και το πούρο. Τουλάχιστον αυτή είναι η αίσθηση η δικιά μου και θα εξηγήσω σύντομα.

ovi_greece_1216_022aΠαράλληλα, και αυτό ομολογώ με έκανε να γελάσω και να κολλήσω, ήταν το γεγονός ότι μερικοί κάνανε σημαία της δημοσιογραφίας τους και της έρευνας τους τη καταγραφή του με πόσες …γκόμενες είχε πάει ο Φιντέλ τα τελευταία πενήντα χρόνια. Αυτό μάλιστα αναφέροντας ασύλληπτα ονόματα – κυρίως Χολιγουντιανά, για ευνόητους λόγους – πάντα συμπληρώνοντας με πολύ μικρά γράμματα στο τέλος ότι …δεν ήταν επιβεβαιωμένο.

Τελικά κάπου εκεί, στις γκόμενες, πρέπει να κρύβεται και η αλήθεια. Από όσα γράφονται αυτή τη στιγμή για τον Φιντέλ τα περισσότερα δεν είναι επιβεβαιωμένα, δεν είναι αποτέλεσμα καμίας ιστορικής ανάλυσης, καμίας μελέτης ή επι τόπου έρευνας. Είναι …googling κι όποιον πάρει ο χάρος με την παραπληροφόρηση και τη συνωμοσιολογία που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο διαδίκτυο.

Είναι κάτι σαν την Λολομπριτζίντα που έβαλε εξώφυλλο της Βρετανική εφημερίδα, αναφέροντας με πηχυαίους τίτλους ότι είχε «βαθιά ερωτική σχέση» με τον Φιντέλ. Στο άρθρο βέβαια απλά γράφουν ότι υπήρξε κάπου, κάποτε, κάποια φήμη που δεν επιβεβαιώθηκε. Έτσι αόριστα, σε μια πρόταση κάτω-κάτω. Τίποτα άλλο. Το υπόλοιπο άρθρο μίλαγε για τις γυναίκες που είχε παντρευτεί και χωρίσει ο Φιντέλ. Αλλά η Λολομπριτζίντα με μαγιό στο εξώφυλλο …μίλαγε χωρίς λόγια! Απομυθοποιούσε! Έτσι πιστεύουν. Άλλη μια λέξη που αποφεύγουν όμως οι πολλοί. Μύθος.

Ο Φιντέλ δεν ήταν τίποτα από όσα γράφονται και όλα μαζί ταυτόχρονα, γιατί έτσι είναι οι θρύλοι. Έτσι ήταν και ο Τσε, έτσι ήταν και ο Κολοκοτρώνης, έτσι ήταν και ο Μέγας Αλέξανδρος. Και όχι, δεν είναι η ιστορία που τους αποτιμά αυτό που πραγματικά τους ανήκει, στη περίπτωση των θρύλων είναι η συνείδηση του κόσμου και της μάζας. Και ξέρετε κάτι; Η ιστορία είναι γραμμένη από θρύλους. Γιατί ο θρύλος σύντομα γίνεται συνώνυμο με τον μύθο και τον μύθο δεν τον νικάς ότι και να κάνεις. Υποκλίνεσαι και υστερικά προσπαθείς κάπως – με αρνητικό ή θετικό τρόπο – να συνδεθείς μαζί του μπας και κλέψεις δέκα δευτερόλεπτα δημοσιότητας.

Αυτό είναι το άλλο που συμβαίνει αυτές τις μέρες. Εκτός από το να μετράνε με πόσες γκόμενες πήγε ο Φιντέλ ή με ποιους …φωτογραφήθηκε. Άλλο γελοίο αυτό, κι αυτό στιλ Λολομπριτζίντας. Μάλιστα βρήκανε και το πιο σύγχρονο μέσο επικοινωνίας και παραπληροφόρησης, το τουΐτερ, για να κάνουν σοβαρή δημοσιογραφία και ξαναγράψουν την ιστορία. Έπαθε υστερία ο Τραμπ και ακολούθησε ο Άδωνις και ο κάθε Άδωνις στα ίδια βήματα. Απελευθερωμένος από τον «εχθρό», τον σατανά, που μόλις είχε πεθάνει ο κάθε Άδωνις. Λες κι ο Κάστρο θα κατέβαινε στη Β Αθηνών και κινδύνευε να χάσει την έδρα του, το μπιμπελό του ελληνικού λαϊκισμού. Όταν πέθανε ο Παττακός όμως, ο Άδωνις έστειλε συλλυπητήρια …αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία υποκρισίας κι εδώ μιλάμε για θρύλους κι όχι για μιάσματα της ιστορίας και προδότες της Ελλάδας.

Ας επιστρέψουμε όμως στον Φιντέλ. Για τον Φιντέλ, τον ίδιο τον Φιντέλ, τον πρόεδρο της Κούβας, τον άνθρωπο που αντιστάθηκε στους Αμερικάνους, που επιβίωσε πάνω από 600 δολοφονικές απόπειρες από τη CIA, που έφτιαξε το καλύτερο υγειονομικό και εκπαιδευτικό σύστημα στο κόσμο και φυλάκισε όλους τους πολιτικούς του αντίπαλους …δεν έχω να πω πολλά. Ή καλύτερα, πιο πολλά μπορώ να πω για την Θάτσερ παρά για τον Κάστρο. Αφήνω άλλους που ξέρουν πολύ καλύτερα περιορίζοντας τον εαυτό μου σε αυτά που έχω διαβάσει όλες αυτές τις δεκαετίες και που με κάποια η κρίση μου συμφωνεί οριζόντια και με κάποια άλλα διαφωνεί κάθετα.

Αν ήταν δικτάτορας; Φυσικά και είχε απολαύσει τη διαφθορά ενός μονοκράτορα. Αλλά όχι, ουτε βίλες στο Λαγονήσι έχτισε, ούτε έκανε το κρατικό ταμείο προσωπική του κατάθεση, ουτε εκτέλεσε χιλιάδες, ουτε έφτιαξε ξερονήσια, ουτε ξεπούλησε τους φυσικούς πόρους της χώρας του, ούτε πούλησε του πολίτες του στα σκλαβοπάζαρα μεγαλοεταιριών για να αυξάνουν τα κέρδη τους οι μέτοχοι πετώντας του ένα κόκκαλο. Αυτά τα κάνουν οι δικτάτορες. Ναι, ο Κάστρο έζησε περίοδο μονοκρατορίας και μάλιστα μια περίοδο της μονοκρατικής του ακμής απόκτησε και Σταλινική παράνοια στέλνοντας κάποιους συντρόφους του από τα χρόνια της πρώτης επανάστασης στις φυλακές. Αν αυτοί όμως που ψέγονται για την ιστορία το ψάχνανε, θα ξέρανε ότι οι περισσότεροι από αυτούς νόμισαν ότι μετά το τέλος της επανάστασης και τη πτώση του Μπατίστα, θα υπήρχαν λάφυρα για τους νικητές. Κάποιοι από αυτούς τελικά δεν το κάνανε για να ελευθερώσουν τον λαό από ένα βρικόλακα – στη κυριολεξία βρικόλακα γιατί τους έπινε το αίμα – αλλά γιατί πίστευαν ότι οι νικητές θα γίνουν μικροί Μπατίστα όλοι τους. Και εδώ άλλη μια ειρωνεία, το μεγαλύτερο κολλαστήριο βασανιστηρίων πραγματικά είναι στη Κούβα, μόνο που αφεντικό δεν ηταν ουτε ο Κάστρο, δεν είναι ουτε το Κουβανικό Κομμουνιστικό Κόμμα ούτε ο Κουβανικός λαός, ήταν και είναι οι Αμερικάνοι με πρωτοβασανιστές τα παλικάρια της CIA.

Α, έστειλε και σε εξορία μερικούς ο Κάστρο. Οι περισσότεροι πανηγυρίζουν αυτές τις μέρες στους δρόμους του Μαϊάμι. Ποινικοί κρατούμενοι από τις φυλακές της Αβάνας και έμμισθοι «πατριώτες» της CIA οι περισσότεροι. Δολοφόνοι και κλέφτες, φτιάξανε την Κουβανέζικη παροικία των ..αντιστασιακών στο Μαϊάμι και το πρώτο που κάνανε για να «εκπολιτίσουν» τη περιοχή, ήταν να ανταγωνιστούν την Καμόρα και τα Κολομβιανά καρτέλ στο εμπόριο ναρκωτικών. Οι αντιστασιακοί.  Αν δεν το ξέρετε υπάρχουν και ιστορικά βιβλία που το βεβαιώνουν. Από αυτά που είναι αποτέλεσμα έρευνας και μαρτυριών κι όχι του google. Εκεί βέβαια είναι και μια άλλη ειρωνεία για το πώς κάποιοι καταλαβαίνουν τον δικτάτορα και πως τον δημοκράτη. Ο Τραμπ, για παράδειγμα, ο μοντέρνος απελευθερωτής και δικτατορίσκος εν εξελίξει θέλει να χτίσει τείχος στο Μεξικό και να πετάξει από τις ΗΠΑ τους φτωχούς Μεξικάνους εργάτες που στη πλειονότητα τους είναι κηπουροί και υπηρέτριες σε σπίτια διάφορων Τραμπ, αλλά αγκαλιάζεται σφιχτά με τη Κουβανική μαφία του Μαϊάμι γιατί είναι …αντι-Καστρικοί! Αυτά περί αντίληψης δημοκρατίας και δικτατόρων.

Παρενθετικά εδώ, αυτοί που πανηγυρίσαν στους δρόμου του Μαϊάμι καλά έκαναν και δικαίωμα τους είναι, κι εγώ άνοιξα μια μπίρα και πήρα βαθιά ανάσα όταν πέθανε η Θάτσερ και ο Ρήγκαν. Ειδικά με τη Θάτσερ που τα αποτελέσματα της …δημοκρατίας της τα είχα ζήσει από κοντά στο Γιόρκσαϊρ, η ανάσα ήταν πολύ βαθιά και καθόλου μα καθόλου λυπημένη!

Αλλά ο πρόεδρος Κάστρο ήταν και λυτρωτής. Αυτός που λύτρωσε τη πλειονότητα των Κουβανών από τη σκλαβιά. Και η λέξη σκλαβιά δεν είναι υπερβολή. Το 70% των Κουβανών προ Κάστρο ζούσε και πέθαινε στη πείνα. Η παιδική θνησιμότητα επι Μπατίστα κόντευε να φτάσει το 6%. Λυτρωτής των Κουβανών που σήμερα όλοι ανεξαιρέτως έχουν υγειονομική περίθαλψη και η λέξη αναλφαβητισμός υπάρχει μόνο στα λεξικά και τις εγκυκλοπαίδειες της χώρας. Που τα πανεπιστήμια της Κούβας είναι καλυτέρα όχι λόγω έξυπνου μάρκετινγκ αλλά λόγω ουσίας με τους γιατρούς στη κορυφή των τελειόφοιτων της. Της Κούβας που ναι συνεχίζει να είναι φτωχιά αλλά δεν έχασε για λεπτό την αξιοπρέπεια της και το σεβασμό φίλων και εχθρών σαν τη χώρα Δαβίδ που αντιστέκεται στον δολαροδιψή Γολιάθ. Κι αυτά κατόρθωμα του Κάστρο ήταν.

Αυτά τώρα σε μια εποχή που τα πάντα έχουν γίνει οι πενήντα αποχρώσεις του γκρι. Που για κάποιους – και μάλιστα στα ΜΜΕ – ο Φιντέλ είναι δικτάτορας και ο Ερντογκάν πρόεδρος της δημοκρατίας. Το παράδειγμα του «δημοκράτη» Ερντογκάν από μόνο του φτάνει για να φανεί πόσο αλλοιωμένες είναι οι έννοιες και πόσο λίγη σημασία έχουν για τους πολλούς σήμερα κάποια πράγματα.

Αλλά όπως είπα και στην αρχή, ο Κάστρο ήταν και δεν ήταν όλα αυτά. Ο Φιντέλ ήταν και κάτι άλλο, κάτι που υπερκαλύπτει όλα αυτά που ήταν και δεν ήταν, ήταν κάτι πολύ πολύ προσωπικό για όλους εμάς. Και για να το καταλάβετε ας παίξουμε ένα μικρό παιχνίδι με ηγέτες και δικτάτορες.

Κλείστε τα μάτια σας και σκεφτείτε, Χίτλερ. Τι βλέπετε; Βλέπετε ένα γκροτέσκο ανθρωπάκι με ένα γελοίο μουστάκι σε κατάσταση υστερίας και αίμα παντού. Για σκεφτείτε, Στάλιν. Πάλι το μουστάκι, πάλι αίμα αλλά αυτή τη φορά σε σιβηρικό χιόνι. Για σκεφτείτε Τσώρτσιλ. Ο χοντρός με το πούρο που κάθεται σε ένα θρόνο φτιαγμένο με κόκκαλα από τους σκλάβους των αποικιών. Για σκεφτείτε τώρα και τον Φιντέλ. Αυτό που βλέπετε είναι ένας νεαρός άντρας με μπερεδάκι, ντυμένος στα χακί, με το πούρο στο στόμα, σκαρφαλωμένος σε ένα τζιπάκι να κάνει επανάσταση για να ελευθερώσει σκλάβους. Ο αγέραστος επαναστάτης που ακόμα κι όταν έγινε 90 χρονών κανένας δεν κατάφερε να τον δει σαν …δικτάτορα.Ούτε οι ορκισμένοι εχθροί του στο Μαϊάμι.

Για να μη νομίσετε ότι κολλάω στον Φιντέλ και του κάνω και εικόνισμα πιάστε έναν άλλο. Τον Κένεντι. Τι βλέπετε όταν κλείνετε τα μάτια στο άκουσμα του ονόματος του; Έναν νεαρό Αμερικάνο που παλεύει για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για τους μαύρους της Αμερικής και που …τα είχε και με την θεά την Μέριλιν. Πειράζει που ο Τζων ήταν ένα καθαρματάκι κι αλητάκος; Που αφού δεν κατάφερε να κάνει τον Γ Παγκόσμιο Πόλεμο, αιματοκύλησε την νοτιοανατολική Ασία και τα κατορθώματα του τα πλήρωσαν εκατοντάδες χιλιάδες για τρεις δεκαετίες; Πειράζει που αν δεν τον είχαν σκοτώσει θα είχε ρίξει μια ατομική βόμβα στη Μόσχα κι άλλη μια στο Ανόϊ; Πειράζει που από τη μια πούλαγε τους Αμερικάνους με το κιλό στους τραπεζίτες φίλους του πατέρα του κι από την άλλη στους προσωπικούς του φίλους στη μαφία; Κι όμως όταν κλείνετε τα μάτια δεν βλέπετε τίποτα από όλα αυτά. Βλέπετε το σύμβολο, τον μύθο.

Θέλετε να πάμε πιο κοντά; Τι βλέπετε όταν ακούτε το όνομα Κολοκοτρώνης; Τον φουσταλενοφώρο γέρο του Μοριά έτοιμο να κατατροπώσει κάθε Τούρκο δεν βλέπετε; Το σφαγέα της Τριπολιτσάς τον ξέρετε; Αυτόν που δεν δίστασε να σφάξει γυναικόπαιδα για τα χρυσά τους τον ξέρετε; Που να τον ξέρετε, σε ποια ιστορία να τον διαβάσατε; Και δεν ήταν και η πρώτη του σφαγή, είχε προηγηθεί η Μονεμβασιά – ας είναι καλά ο Κορδάτος που τα έγραψε στη «Μεγάλη ιστορία της Ελλάδας», μπας και μερικοί μάθουμε και την ελληνική ιστορία. Αλλά όταν κλείνετε τα μάτια δεν μπορείτε να φανταστείτε τον Κολοκοτρώνη με τη σπάθα να αποκεφαλίζει ένα παιδάκι, έτσι δεν είναι;

Ο Φιντέλ Κάστρο είναι ένας θρύλος που πάντα θα βρίσκεται στη συνείδηση μας σαν την εικόνα του νέου επαναστάτη με το μπερεδάκι και το πούρο στο στόμα σκαρφαλωμένος στο τζιπάκι. Που για πάντα μαζί με τον Τσε, θα εκφράζει τις επαναστάσεις που κάναμε, δεν κάναμε ή θα θέλαμε να κάνουμε, και αυτό είναι που στο τέλος θα γράψει η ιστορία αρέσει δεν αρέσει στον Τραμπ, τον Άδωνι, τον Κούλη ή όποιον άλλο γελοίο. Είμαστε εμείς οι ίδιοι όπως θα θέλαμε να είμαστε ή κάποτε ίσως και να είμασταν.

Θα είναι ο αιωνία αναρχικός, ο αμφισβητητής κάθε μορφής εξουσίας και ειδικά υπερδύναμης, όχι γιατί εκείνος το διάλεξε αλλά γιατί όλοι εμείς τον τοποθετούμε εκεί. Γιατί σιγά-σιγά από θρύλος γίνεται μύθος. Αλλά το πιο καλό – και εκεί είναι και η εκδίκηση του ιδίου του Φιντέλ – είναι ότι θα είναι ένας θρύλος και μύθος οικουμενικός και κανενός ιδιοκτησία.

Θάνος Καλαμίδας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s