Υπόθεση Μέρτεν

Ovi_greece_1116_007a.gifΣτις 5 Νοεμβρίου του 1959,  αποφυλακίζεται και απελαύνεται από την Ελλάδα ο Γερμανός εγκληματίας πολέμου Μαξ Μέρτεν. Η Υπόθεση Μέρτεν, αφορούσε τον αξιωματικό των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων, Μαξ Μέρτεν, που κατηγορήθηκε για εγκλήματα πολέμου και συγκλόνισε την πολιτική ζωή της Ελλάδας κυρίως κατά την περίοδο 1957 – 1960, απασχολώντας συχνά την επικαιρότητα.

Ο Μαξ Μέρτεν (1911 – 1971), γεννημένος στο Βερολίνο, ήταν ανώτατος εισαγγελέας της Ναζιστικής Γερμανίας, με βαθμό λοχαγού. Κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε αρχικά στη Σερβία και από τον Απρίλιο του 1942 στην Ελλάδα, οπότε και τοποθετήθηκε ως ανώτερος δικαστικός σύμβουλος της Κομαντατούρ (Γερμανική Στρατιωτική Διοίκηση) στη Θεσσαλονίκη, μέχρι το 1944. Κατά τη 2ετία αυτή, ο Μέρτεν ανέλαβε τη γενική εποπτεία της δίωξης των Εβραίων της Μακεδονίας, αντικαθιστώντας σε πολλές περιπτώσεις ακόμα και τον ανώτερο στρατιωτικό διοικητή Μακεδονίας και Αιγαίου.

Ovi_greece_1116_007c.gifΟ Μαξ Μέρτεν πέρασε στην ιστορία ως ο Δήμιος ή ο Χασάπης της Θεσσαλονίκης. Επί των ημερών του, παραπέμφθηκαν στο Άουσβιτς περισσότεροι από 45.000 Εβραίοι, ενώ οι περιουσίες τους – αξίας τεράστιας για την εποχή, που ξεπερνούσε τα 125.000.000 χρυσά φράγκα – λεηλατήθηκαν, φτάνοντας ακόμα και σε σημείο τυμβωρυχίας του εβραϊκού νεκροταφείου.

Μετά τη λήξη του πολέμου, ο Μέρτεν, που κρίθηκε ως ο κύριος υπεύθυνος της γενοκτονίας των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, συνελήφθη από τους Αμερικανούς στην κατεχόμενη Γερμανία και το 1946 – στα πλαίσια της συμφωνίας των Συμμάχων, με ισχύ από το 1943, περί παράδοσης των εγκληματιών πολέμου στις χώρες όπου διέπραξαν τα εγκλήματά τους – πρότειναν την παράδοσή του στις ελληνικές αρχές. Η ελληνική πλευρά, μέσω του τότε Έλληνα στρατιωτικού ακολούθου στο Βερολίνο, Ανδρέα Υψηλάντη, πρότεινε την απελευθέρωσή του λόγω “της άμεμπτης συμπεριφοράς και των ανεκτίμητων υπηρεσιών του προς την Ελλάδα”. Έτσι ο Μέρτεν ξεκίνησε μια νέα καριέρα στη μεταπολεμική Γερμανία, εργαζόμενος στο Γερμανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ αργότερα αναμίχθηκε στην πολιτική και μαζί με τον Γκούσταβ Χάινεμαν – μετέπειτα πρόεδρο της Δυτικής Γερμανίας – εργάσθηκε πάνω στο σχέδιο διαχωρισμού της Γερμανίας σε Ανατολική και Δυτική.

Ovi_greece_1116_007b.gifΣτην Ελλάδα, η υπόθεση Μέρτεν ξέσπασε τον Μάιο του 1957, όταν ο ίδιος προσήλθε στην Αθήνα ως μάρτυρας υπεράσπισης του συμπατριώτη του Αρθούρου Μάισνερ, επίσης εγκληματία πολέμου, για να εξεταστεί στο Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου και μάλιστα όχι ως απλός ιδιώτης, αλλά με την ιδιότητά του ως στελέχους του υπουργείου Δικαιοσύνης της Δυτικής Γερμανίας. Για τις κατηγορίες εναντίον του εκκρεμούσε εις βάρος του ένταλμα σύλληψης από το 1946. Όταν ο αρμόδιος δικαστικός άκουσε έκπληκτος το όνομά του, ενημέρωσε αμέσως τον τότε αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ανδρέα Τούση, ο οποίος έδρασε άμεσα, διατάσσοντας τη σύλληψή του. Ο Μέρτεν βρέθηκε κρατούμενος, αμέσως όμως ξεκίνησε επαφές με Γερμανούς διπλωμάτες, προτείνοντας μάρτυρες.

Σχεδόν αμέσως με την προφυλάκιση του Μέρτεν, ξεκίνησε μια σειρά διαβημάτων του τότε Γερμανού πρέσβη στην Αθήνα, που ζητούσε την άμεση αποφυλάκισή του. Το παραπεμπτικό βούλευμα για την υπόθεσή του εκδόθηκε το Μάρτιο του 1958 και η δίκη του ορίστηκε λίγο πριν η κυβέρνηση της ΕΡΕ φέρει στη Βουλή των Ελλήνων το νομοσχέδιο περί «αναστολής διώξεων των Γερμανών εγκληματιών πολέμου”. Η υπεράσπιση του παλιού ναζί επικαλέστηκε τον συγκεκριμένο νόμο, για να αποδείξει ότι για την ελληνική κυβέρνηση δεν ετίθετο θέμα εγκληματιών πολέμου και ότι η «σκληρή μεταχείριση» του Μέρτεν “θα ήταν άδικη”, απλώς και μόνο επειδή είχε την «ατυχία» να συλληφθεί στην Ελλάδα. Ο Μέρτεν, στην απολογία του, αντί των κατηγοριών, υποστήριξε ότι ο λόγος που επισκέφθηκε την Ελλάδα ήταν για συναντήσει παλιούς φίλους από την κατοχή.

Το ζήτημα έλαβε τεράστιες πολιτικές και διπλωματικές διαστάσεις, όταν η τότε ελληνική κυβέρνηση, αρχικά αμήχανη, στη συνέχεια υποχώρησε στις διπλωματικές πιέσεις, καθώς λίγο αργότερα, το φθινόπωρο του 1958, αναμενόταν σύναψη οικονομικής συμφωνίας της Ελλάδας με τη Γερμανία, για δάνειο ύψους 200 εκατομμυρίων μάρκων. Στα πλαίσια της ελληνογερμανικής συμφωνίας, εκτός του δανείου, η ελληνική κυβέρνηση υποσχέθηκε στον τότε Γερμανό Καγκελάριο, ότι “η Ελλάδα θα ανέστειλε όλες τις διώξεις και θα παρέδιδε τον Μέρτεν στη Γερμανία”.

Η δίκη του Μέρτεν ξεκίνησε στις 11 Φεβρουαρίου του 1959 στο Ειδικό Στρατοδικείο Εγκλημάτων Πολέμου, στην Αθήνα. Από τη δίκη, που διήρκησε περισσότερες από 20 μέρες, αποκλείστηκε η παρουσία οποιουδήποτε πολιτικού παράγοντα. Το γεγονός προκάλεσε το διεθνές ενδιαφέρον και τη δίκη παρακολούθησαν πολλοί ξένοι ανταποκριτές και διεθνείς εκπρόσωποι της Δικαιοσύνης.

Η ετυμηγορία της ενοχής του Μαξ Μέρτεν που ανακοινώθηκε στις 5 Μαρτίου του 1959, τον καταδίκαζε σε 25 χρόνια κάθειρξη, κατά συγχώνευση, για παράνομες φυλακίσεις και εγκλεισμούς σε στρατόπεδα συγκέντρωσης Ελλήνων και Ισραηλιτών, φόνους και θάνατο από ασιτία Ισραηλιτών, τρομοκρατία σε βάρος 56.000 Ισραηλιτών, καταστροφή του Εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης, εκτοπίσεις 40.000 Εβραίων σε γερμανικά στρατόπεδα κ.ά.

Το φθινόπωρο του 1959, η υπόθεση Μέρτεν επανήλθε στην επικαιρότητα με την τροπολογία του νομοσχεδίου της κυβέρνησης ΕΡΕ, βάσει της οποίας επιτρεπόταν η αποφυλάκιση εγκληματιών πολέμου που είχαν ήδη καταδικαστεί και κρατούνταν σε ελληνικές φυλακές. Στις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, η ΕΡΕ απάντησε ότι “ο μόνος εγκληματίας πολέμου που βρισκόταν σε ελληνικές φυλακές, ο Μέρτεν, έπρεπε να απελαθεί και να παραδοθεί στη χώρα του”. Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε και στις 5 Νοεμβρίου του 1959, ο Μέρτεν αποφυλακίστηκε και απελάθηκε από την Ελλάδα. Με την άφιξή του στη Δυτική Γερμανία συνελήφθη με ένταλμα των γερμανικών αρχών και δικάστηκε στο Βερολίνο. Το δικαστήριο απεφάνθη να παραμείνει ελεύθερος με περιοριστικούς όρους.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s