Ανδρέας Κάλβος

Στις 3 Νοεμβρίου του 1869, απεβίωσε μια από τις πιο ιδιάζουσες μορφές των ελληνικών γραμμάτων, ο ποιητής Ανδρέας Κάλβος.

Ovi_greece_1116_005a.gifΟ Κάλβος γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, τον Απρίλιο του 1792. Το 1802, ο πατέρας του εγκατέλειψε τη μητέρα του και εγκαταστάθηκε στο Λιβόρνο της Ιταλίας μαζί με τον ίδιο και τον κατά δύο χρόνια μικρότερο αδερφό του. Εκεί ο φιλομαθής Ανδρέας ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την κλασική και τη λατινική αρχαιότητα. Στο Λιβόρνο συνέγραψε το πρώτο του έργο, ένα κείμενο αντιπολεμικού χαρακτήρα με τίτλο Ύμνο στον Ναπολέοντα, που αργότερα μόνος του αποκήρυξε και που δεν σώζεται.

Το 1812, έχοντας περάσει ένα διάστημα στην Πίζα και στη Φλωρεντία, ο Κάλβος σημαδεύτηκε από το θάνατο του πατέρα του. Την ίδια περίοδο, συνδέθηκε με τον Ιταλό ποιητή, Ugo Foscolo, που έγινε μέντοράς του και τον εισήγαγε στο νεοκλασικισμό, τα αρχαϊκά πρότυπα και τον πολιτικό φιλελευθερισμό. Οι επιδράσεις αυτές είναι ορατές στην ποίησή του, που αποτελεί ένα διαρκές σύμπλεγμα της νεοκλασικιστικής του παιδείας με τη ρομαντική του ψυχοσύνθεση, αναμειγνύοντας συνεχώς το δραματικό με το ειδυλλιακό στοιχείο, το παγανιστικό με το χριστιανικό, τον πουριτανισμό με έναν λανθάνοντα ερωτισμό, τον κλασικιστικό με τον ρομαντισμό.

Υπό την επιρροή του Foscolo, το 1813, έγραψε στην ιταλική γλώσσα τις τρεις τραγωδίες του, Θηραμένης,  Δαναΐδες και Ιππίας και το 1814, την Ωδή εις Ιονίους. Το 1816, παρά το γεγονός ότι για πολλά χρόνια η μητέρα του είχε χάσει τα ίχνη των παιδιών της που μεγάλωσαν μακριά της, η είδηση του θανάτου της συγκλόνισε τον ποιητή.

Από το 1816 και για μια τετραετία, ο Κάλβος και ο στενός του φίλος και δάσκαλος, Ugo Foscolo εγκαταστάθηκαν στην Αγγλία. Έναν χρόνο αργότερα, ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας και των δύο στάθηκε αιτία διάλυσης της φιλίας τους. Για να εξασφαλίσει την επιβίωσή του, ο Κάλβος παρέδιδε μαθήματα Ιταλικών και Ελληνικών.

Κατά τη διετία, 1817 – 1818, μετέφρασε στη νεοελληνική, το βιβλίο της Αγγλικανικής Εκκλησίας, Book of Common Prayer, η έκδοση του οποίου κυκλοφόρησε το 1820, ενώ η αντίστοιχη ιταλική, έναν χρόνο αργότερα, το 1821. Μεταξύ 1818 και 1819, ασχολήθηκε με διαλέξεις με θέμα τη σωστή προφορά των αρχαίων και συνέταξε μια Νεοελληνική Γραμματική, μια Μέθοδο Εκμάθησης Ιταλικών και ένα Αγγλοελληνικό Λεξικό. Το 1819, τύπωσε την πρώτη του ελληνόφωνη ωδή με τίτλο Ελπίς Πατρίδος και το 1820, εγκατέλειψε την Αγγλία, μετά το θάνατο της γυναίκας και της κόρης του και την αποτυχημένη ερωτική του σχέση με μια μαθήτριά του.

Με την επιστροφή του στη Φλωρεντία, ενεπλάκη στο κίνημα των Καρμπονάρων, συνελήφθη και εκδιώχθηκε από τη χώρα, τον Απρίλιο του 1821. Με την απέλασή του κατέφυγε στη Γενεύη, όπου απασχολήθηκε και πάλι ως καθηγητής ξένων γλωσσών, αλλά και με την έκδοση ενός χειρογράφου της Ιλιάδας, που όμως δεν πραγματοποιήθηκε. Επηρεασμένος βαθύτατα από το ξέσπασμα της Επανάστασης, το 1824 εξέδωσε τη Λύρα, μια συλλογή 10 ωδών, που έτυχε μεγάλη αποδοχής και μεταφράστηκε στα Γαλλικά. Στις αρχές του 1825 μετέβη στο Παρίσι, όπου και εξέδωσε τα Λυρικά, 10 ακόμα ωδές, με οικονομική ενίσχυση των φιλελλήνων.

Το καλοκαίρι του 1826 ο Κάλβος μετέβη στο Ναύπλιο, το οποίο και εγκατέλειψε πολύ γρήγορα, απογοητευμένος από το διχαστικό κλίμα που επικρατούσε. Το 1827, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, όπου και αρχικά δίδαξε στην Ιόνιο Ακαδημία, ενώ από το 1841, ανέλαβε για μικρό διάστημα τη διεύθυνση του Κερκυραϊκού Γυμνασίου. Ταυτόχρονα συνεργάστηκε με τοπικές εφημερίδες.

Το 1852, έφυγε από την Κέρκυρα και επέστρεψε στην Αγγλία. Ένα χρόνο αργότερα, παντρεύτηκε τη Charlotte Wadams, στο παρθεναγωγείο της οποίας δίδασκε μέχρι το τέλος της ζωής του, στις 3 Νοεμβρίου του 1869. Η ταφή του έγινε στο νεκροταφείο της εκκλησίας της Αγ. Μαργαρίτας, στο Κέντιγκτον της Αγγλίας. Η σορός του παρέμεινε στην Αγγλία για 91 χρόνια. Το 1960, με αφορμή το «έτος Κάλβου» και με αίτημα της τότε ελληνικής κυβέρνησης, έγινε η μετακομιδή των οστών του, από το Λονδίνο στην Αθήνα και στη συνέχεια, στη Ζάκυνθο.

Τα έργα του Κάλβου επέφεραν συχνά διχασμούς στην ελληνική λογοτεχνική κοινότητα. Ως ποιητής δεν θεωρήθηκε ποτέ ότι εντάσσεται στην επτανησιακή Σχολή που παγιωνόταν γύρω από τον Σολωμό, με τον οποίο μάλιστα λέγεται, ότι δεν είχε παρά «απλή γνωριμία. Η γλώσσα που χρησιμοποίησε στα έργα του, δεν απέρριπτε ξεκάθαρα, ούτε την καθαρεύουσα, ούτε τη δημοτική. Γενικότερα, τα έργα του διέπονται από τον συνδυασμό αντιθετικών δυνάμεων.

Η πρώτη από ελληνικής πλευράς νομιμοποίηση του ποιητή έγινε από τον Βικέλα και ολοκληρώθηκε σε ομιλία του Παλαμά, το 1889, με την οποία έγινε ευρύτερα γνωστός στο ελληνικό κοινό. Η πρώτη του ωδή, Ελπίς Πατρίδος, ανακαλύφθηκε στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης σχεδόν 200 χρόνια μετά από τη συγγραφή της και παρουσιάστηκε το 2006, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, στον τόμο Ο Βίος και το Έργο του Ανδρέα Κάλβου.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s