Οδυσσέας Ελύτης

Στις 2 Νοεμβρίου του 1911,  στο Ηράκλειο της Κρήτης,  γεννήθηκε ο Οδυσσέας Ελύτης (πραγματικό όνομα, Οδυσσέας Αλεπουδέλης), ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές κι από τους εκπροσώπους της λογοτεχνικής γενιάς του ’30.

Με κοινή κι από τους δυο του γονείς καταγωγή από τη Λέσβο, ο Ελύτης εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα το 1914, μετά από τη μετακίνηση της οικογενειακής τους επιχείρησης – ενός εργοστασίου σαπωνοποιίας – από την Κρήτη, στον Πειραιά. Εκεί, το 1917, ξεκίνησε την εκπαίδευσή του σε ιδιωτικό σχολείο.

Το 1920, μετά την πτώση του Βενιζέλου, η οικογένεια που διατηρούσε στενές σχέσεις με τον πολιτικό και υπήρξε προσηλωμένη στις ιδέες του, αντιμετώπισε διώξεις, με αποκορύφωμα τη σύλληψη του πατέρα του. Ο ίδιος γνωρίστηκε με τον εξόριστο τότε Βενιζέλο στη Λωζάνη, το 1923.

Το 1924 ξεκίνησε να φοιτά στο Γ΄ Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών. Την ίδια χρονιά άρχισε να συνεργάζεται και με το περιοδικό Η Διάπλασις των Παίδων, γράφοντας με διάφορα ψευδώνυμα. Ο Ελύτης ξόδευε όλα του τα χρήματα, αγοράζοντας βιβλία και περιοδικά. Εκτός από τη λατρεία του για τη λογοτεχνία, υπήρξε μεγάλος φυσιολάτρης και ασχολήθηκε ενεργά με ορειβατικές εκδρομές, αλλά και με αναγνώσματα με θέμα τη φύση.

Το 1925 έχασε τον πατέρα του και από την άνοιξη του 1927 στράφηκε οριστικά προς τη λογοτεχνία. Ήταν την ίδια εκείνη εποχή, που στο λογοτεχνικό προσκήνιο έκαναν την εμφάνισή τους διάφορα νέα λογοτεχνικά περιοδικά, όπως η Νέα Εστία και τα Ελληνικά Γράμματα.

Ovi_greece_1116_004a.gif

Αποφοίτησε από το Γ’ Αρρένων το καλοκαίρι του 1928 και μετά από πιέσεις της οικογενείας  του, αποφάσισε να σπουδάσει χημικός. Την ίδια ακριβώς εποχή, ήρθε σε επαφή με τα έργα του Καβάφη, του Κάλβου, του Πωλ Ελυάρ και των Γάλλων υπερρεαλιστών και ανανέωσε την προσωπική του σχέση με την αρχαία λυρική ποίηση. Υπό την επίδραση αυτή, παραιτήθηκε από την προσπάθειά του να σπουδάσει Χημεία και εγγράφηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1933, όταν ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο η «Ιδεοκρατική Φιλοσοφική Ομάδα», ο Ελύτης ήταν ένας από τους εκπροσώπους των φοιτητών, που συμμετείχαν στα «Συμπόσια του Σαββάτου».

Το 1935, ο Ελύτης γνωρίστηκε με τον Ανδρέα Εμπειρίκο, με τον οποίο στη συνέχεια θα τον συνέδεε στενή, μεγαλύτερη των 25 ετών, φιλία. Εκείνη τη χρονιά, ο Εμπειρίκος έδωσε διάλεξη με θέμα «Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική σχολή», μια πρώτη ουσιαστικά επίσημη παρουσίαση του υπερρεαλισμού στο ελληνικό κοινό.

Το 1940, με την έναρξη του πολέμου, ο Ελύτης κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός, στο Α΄ Σώμα Στρατού. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το 1943, υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του «Κύκλου Παλαμά». Την ίδια χρονιά εκδόθηκε η συλλογή του,  Ήλιος ο Πρώτος, μαζί με τις Παραλλαγές πάνω σε μια αχτίδα, ένας ύμνος στη χαρά της ζωής και στην ομορφιά της φύσης. Εμπνευσμένα από τον πόλεμο υπήρξαν επίσης τα έργα του, Καλωσύνη στις Λυκοποριές, Αλβανιάδα, Βαρβαρία.

Το 1948 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα Φιλοσοφίας στη Σορβόννη. Δύο χρόνια αργότερα, το 1950, ταξίδεψε στην Ισπανία και μετά εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, μέχρι τον Μάιο του 1951, όπου συνεργάστηκε με το BBC σε 4 ραδιοφωνικές ομιλίες. Εκείνη την περίοδο είχε ξεκινήσει τη συγγραφή του Άξιον Εστί. Το 1952 επέστρεψε στην Ελλάδα και έγινε μέλος της «Ομάδας των Δώδεκα», όπου παρέμεινε για έναν περίπου χρόνο. Το 1953 ανέλαβε για έναν χρόνο τη Διεύθυνση Προγράμματος του ΕΙΡ, διορισμένος από την κυβέρνηση Παπάγου, θέση από την οποία παραιτήθηκε τον επόμενο χρόνο.

Το 1958, δημοσιεύτηκαν αποσπάσματα από το Άξιον Εστί, στην Επιθεώρηση Τέχνης. Το έργο εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ίκαρος, τον Μάρτιο του 1960 και λίγους μήνες αργότερα, απέσπασε το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Εκείνη τη χρονιά όμως, ο ποιητής σημαδεύτηκε επίσης από την απώλεια της μητέρας του και του αδελφού του. Το 1961, για ένα περίπου 3μηνο, επισκέφτηκε με κυβερνητική πρόσκληση τις ΗΠΑ και τον επόμενο χρόνο, τη Σοβιετική Ένωση, μαζί με τον Ανδρέα Εμπειρίκο και τον Γιώργο Θεοτοκά.

Το 1964, ξεκίνησε η ηχογράφηση του μελοποιημένου από τον Μίκη Θεοδωράκη, Άξιον Εστί. Το ορατόριο του Θεοδωράκη εντάχθηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και επρόκειτο να παρουσιαστεί στο Ηρώδειο, όταν το Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως αρνήθηκε να το παραχωρήσει, με αποτέλεσμα Ελύτης και Θεοδωράκης να αποσύρουν το έργο, που τελικά παρουσιάστηκε στο κινηματοθέατρο Rex, στις 19 Οκτωβρίου του ίδιου έτους.

To 1965, του απονεμήθηκε από τον τέως Βασιλιά Κωνσταντίνο, το παράσημο του Ταξιάρχου του Φοίνικα. Την ίδια περίοδο, ταξίδεψε στην Αίγυπτο και στη Σόφια, προσκεκλημένος από την Ένωση Βουλγάρων Συγγραφέων. Με την έναρξη της δικτατορίας, ασχολήθηκε με τη ζωγραφική και την τεχνική του κολάζ, απέχοντας για καιρό από τη δημοσιότητα και λίγο αργότερα ταξίδεψε στην Κύπρο, όπου παρέμεινε για ένα διάστημα. Το 1971, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, του  προτάθηκε το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας, ένα λογοτεχνικό βραβείο που είχε θεσπίσει η δικτατορία, το οποίο και αρνήθηκε να παραλάβει.

Το 1979, τιμήθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, παραμένοντας μέχρι σήμερα, ο δεύτερος και τελευταίος Έλληνας που κατέκτησε Νόμπελ. Την απονομή του βραβείου ακολούθησαν διάφορες τιμητικές διακρίσεις εντός και εκτός Ελλάδας, μεταξύ αυτών και η απονομή φόρου τιμής σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων, η αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, η ίδρυση έδρας νεοελληνικών σπουδών με τίτλο «Έδρα Ελύτη» στο Πανεπιστήμιο Ρούτγκερς του Νιου Τζέρσεϊ, καθώς και η απονομή του αργυρού μεταλλίου Benson, από τη Βασιλική Φιλολογική Εταιρεία του Λονδίνου.

Ο Οδυσσέας Ελύτης διαμόρφωσε ένα πολύ προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλαμβάνει επίσης μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων.

Πέθανε στην Αθήνα, στις 18 Μαρτίου του 1996, από ανακοπή καρδιάς.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s