Ιταλία και Αίγυπτος: Από τον Ρετζένι στη Λιβύη, η δύσκολη πορεία προς την εξομάλυνση

Η τελευταία, πρόσφατη και από κοινού έρευνα Ιταλών και Αιγύπτιων δικηγόρων για τη δολοφονία του Τζούλιο Ρετζένι (Giulio Regeni) δείχνει, ότι τελικά επιτεύχθηκε ένας καλός βαθμός μεταξύ τους συνεργασίας. Δυστυχώς αυτό απαίτησε πολλούς μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων η αιγυπτιακή διαφάνεια δεν υπήρξε αρκετά υψηλή. Επιπλέον, όπως υπενθύμισε ο Ιταλός δικηγόρος Pignatone, η εξέλιξη δεν υπήρξε αποτέλεσμα κοινής έρευνας, αλλά μόνο αιγυπτιακής, στην οποία απλώς ενεπλάκησαν και συνεργάστηκαν Ιταλοί ερευνητές. Κατά συνέπεια, οι πιθανότητες να μάθουμε κάποια μέρα, πού και γιατί πραγματικά σκοτώθηκε ο Regeni, βρίσκονται στα χέρια του πεπρωμένου και του αιγυπτιακού δικαστικού συστήματος. Προς το παρόν, από την αιγυπτιακή αστυνομία, φαίνεται ότι κατά τον περασμένο Μάρτιο, ο νεαρός έπεσε θύμα μιας υποτιθέμενης συμμορίας απαγωγέων που τον σκότωσαν και τον πέταξαν στην άκρη ενός δρόμου της αιγυπτιακής πρωτεύουσας.

Ovi_greece_1016_077a.gif

Είναι προφανές, ότι κάποιος του αιγυπτιακού μηχανισμού προσπάθησε να σαμποτάρει την έρευνα – πάρα πολλά ψευδή μονοπάτια, παραλείψεις και ούτω καθεξής. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει, ότι Regeni σκοτώθηκε από τις αιγυπτιακές αρχές, για να μην αναφερθούμε και στην άμεση συμμετοχή του Προέδρου al-Sisi, κάτι που είναι πραγματικά απίθανο (αν και εικάζεται ότι εμφανίστηκε στην ιταλική εφημερίδα La Repubblica, επικαλούμενος κάποια μυστηριώδη αιγυπτιακή πηγή). Η παραδοχή ότι η αστυνομία διερεύνησε το θέμα του Regeni δεν αποτελεί ταυτόχρονη αποδοχή της ενοχής της. Αιγυπτιακές αρχές δήλωσαν, ότι η καταγγελία προήλθε από ανεξάρτητη συνδικαλιστική πηγή και ότι η έρευνα διήρκεσε μόνο τρεις μέρες. Θα μπορούσε να στηρίξει την υπόθεση της δολοφονίας που διαπράχθηκε πάνω στους υπαλλήλους της Ένωσης; Είτε ναι, είτε όχι, πιθανώς βρισκόμαστε ακόμα πολύ μακριά από την πραγματικότητα η την επίσημη αλήθεια.

Καθώς αρχίζει να διαφαίνεται κάτι στον δικαστικό ορίζοντα, κάτι αρχίζει να κινείται ακόμα και στην πολιτική σκηνή μεταξύ της Αιγύπτου και της Ιταλίας, μετά από τη μεγάλη ψύχρα που ακολούθησε τη δολοφονία του Regeni, τον περασμένο χειμώνα. Η Ιταλία προσπάθησε να πυροδοτήσει έναν διπλωματικό ανταρτοπόλεμο εναντίον της Αιγύπτου και να πείσει τους δυτικούς συμμάχους της να απομονώσουν την αραβική χώρα. Δυστυχώς γι ‘αυτήν, οι προσπάθειές της απέτυχαν παταγωδώς. Οι δυτικές χώρες έδειξαν να αξιολογούν τη συμβολή του al-Sisi ενάντια στην τρομοκρατία και τον ισλαμισμό, πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ηθική δέσμευση για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό υπήρξε ηχηρό όπως ήταν αναμενόμενο από την ιταλική κυβέρνηση, καθώς ο ίδιος Ρ.Μ. Matteo Renzi χαρακτήρισε κάποτε τον al-Sisi ως «έναν μεγάλο ηγέτη» και Ρ.Μ. Paolo Gentiloni, ως “σύμμαχο ενάντια στη Τζιχάντ». Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι οι δυτικοί εταίροι της Ιταλίας μοιράζονται την ίδια ιδέα για τον al-Sisi, που παραμένει γι αυτούς αμετάβλητη, πέρα από την υπόθεση Regeni.

Ο Anis Η. Bajrektarevic,  ως καθηγητής, δικαίως διέγνωσε την τάση της δεκαετίας του 2010: «Ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη, σωστά; Πώς θα μπορούσε οποιαδήποτε κοινωνική συνοχή, απαραίτητη για τον εκδημοκρατισμό του MENA, να λειτουργήσει ενδεχομένως στον κόσμο των απλουστευμένων επιλογών και κάτω από διάφορες δυαδικές κατηγοριοποιήσεις  (οι ΗΠΑ – εναντίον τους/ίσως/είτε), εκεί όπου θα υπήρχε επιστροφή σε πρωτογενείς πεποιθήσεις που σχετίζονται με αιρέσεις, φυλές ή εθνικότητα; Αυτό το δίλημμα δεν αφορά μόνο τη δημοκρατία, αλλά και την ίδια την αναζήτηση του κοσμικού κράτους – το ένα αποτελεί προϋπόθεση του άλλου – ακόμα και στην εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Σε αυτό ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος του αναπτυγμένου κόσμου, η θεσμοθέτηση της δημοκρατίας χωρίς εκκοσμίκευση του κράτους, οδηγεί αναπόφευκτα σε μια δυσλειτουργική, αποσταθεροποιητική και αυτο-εξουθενωτική κυβέρνηση: θεοποίησης του γραφείου και προσωποποίησης της εξουσίας …»

Ως εκ τούτου, η Ιταλία άρχισε να μαλακώνει τη στάση της. Ήδη από τον Μάιο, μόλις ένα μήνα μετά, επανέφερε τον Πρέσβη της στο Κάιρο. Ιταλικοί δικηγόροι έχουν αρχίσει να εκδίδουν συμφιλιωτικές δηλώσεις για τους ομότιμούς Αιγύπτιους συναδέλφους τους. Ακόμη και η ψήφος του Ιουλίου του ιταλικού Κοινοβουλίου, εκείνη που σταμάτησε την ιταλική δωρεάν προμήθεια ανταλλακτικών των F-16 προς την Αίγυπτο, ήταν απλά ένα γρήγορο χτύπημα, ως αποτέλεσμα περισσότερο μιας ανεξάρτητης κίνησης ορισμένων βουλευτών, παρά μια συντονισμένη κυβερνητική απόφαση. Στην πραγματικότητα, η ιταλική κοινή γνώμη επιμένει σε μια τάση, καθοδηγούμενη από τους γονείς του Regeni και υποστηριζόμενη από τη Διεθνή Αμνηστία, που πιέζει προς μια σκληρότερη στάση απέναντι στην Αίγυπτο και είναι σε θέση να επηρεάζει έναν μεγάλο αριθμό βουλευτών, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί τη μειονότητα της χώρας.

Επομένως, είναι βέβαιο ότι θα διευθετηθούν τα πάντα μεταξύ Ιταλίας και Αιγύπτου; Μάλλον όχι και πολύ άμεσα. Ακόμη και αν η περίπτωση Regeni δεν αποτελεί πλέον αποφασιστικό παράγοντα, μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει στο μέλλον εργαλείο διαφορών. Και οι διαφορές μπορούν εύκολα να προκύψουν από το Λιβυκό θέατρο. Στη Λιβύη, ο al-Sisi υποστηρίζει σθεναρά το alter ego του, τον Khalifa Heftar, τον πιο αφοσιωμένο εχθρό του κάθε ισλαμικής ομάδας. Από την άλλη μεριά, ισλαμιστές υπάρχουν άφθονοι στο άλλο στρατόπεδο, της Τρίπολης, ακόμη και μετά την τοποθέτηση του Fayez al-Sarraj και της κυβέρνησής του. Πιεσμένη από δυτικές δυνάμεις, η εγκατάσταση του al-Sarraj κατέστη δυνατή μόνο χάρη στον εγκλωβισμό ενός μεγάλου μέρους του πρώην συνασπισμού «της Λιβυκής Αυγής”, συμπεριλαμβανομένων ισλαμιστών όπως ο Abdelhakim Belhadj ή ο Abdelrauf Kara, για να μην αναφέρουμε και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, που για τον al-Sisi αποτελεί εφιάλτη.

Πρόσφατη κατάκτηση των λιμένων πετρελαίου από τον Gen. Heftar προκάλεσε την επίσημη καταδίκη από πλευράς δυτικών χωρών, αλλά είναι δύσκολο να προβλεφθεί κατά πόσον αυτή η δημόσια αντιπολίτευση θα μπορούσε να εισχωρήσει στην ιδιωτική συνενοχή. Ο Heftar έχει ήδη λάβει βοήθεια από πολλές χώρες, υποστηρίζοντας εν τω μεταξύ σθεναρά τη Λιβυκή κυβέρνηση – ίσως επειδή η κατάτμηση της χώρας εκτιμάται ως η μόνη βιώσιμη λύση στο Λιβυκό αίνιγμα. Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύει και για την Ιταλία, ιδιαίτερα αν – όπως φαίνεται – ο Heftar θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας πιο αξιόπιστος θεματοφύλακας του πετρελαίου της Λιβύης (ενός μεγάλου μέρους της συνολικής παραγωγής της ENI) απ΄ όσο υπήρξε ο Ibrahim Jidhran.

Daniele Scalea

Italy and Egypt: from Regeni to Libya, the difficult path towards normalization, Ovi Magazine, 07-10-2016
Μετάφραση: Λίλιαν Μπαντάνη

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s