Φραντς Λιστ

Στις 22 Οκτωβρίου του 1811, στο Ράιντινγκ της Ουγγαρίας, κοντά στα σύνορα με την Αυστρία, γεννήθηκε ο Φραντς Λιστ (Franz ή Ferenc Liszt). Ο Λιστ, μαζί με τον Σοπέν, θεωρούνται οι σημαντικότεροι ρομαντικοί συνθέτες έργων για πιάνο και δύο από τους σπουδαιότερους πιανίστες της εποχής.

Η οικογένεια του Λιστ ανήκε στην επιστασία των κτημάτων του πρίγκηπα Νικολά Εστερχάζυ. Οι γονείς του ήταν γερμανικής καταγωγής και ο ίδιος μεγάλωσε με μητρική γλώσσα τα Γερμανικά. Το ταλέντο του στο πιάνο εκδηλώθηκε από πολύ νωρίς και υποστηρίχθηκε θερμότατα από τον πατέρα του, ερασιτέχνη πιανίστα και βιολιστή.

Ovi_greece_1016_063a.gifΣε ηλικία 6 ετών, ο μικρός Λιστ κατάφερε με το ταλέντο του να κερδίσει την εύνοια του πρίγκιπα, ο οποίος και του εξασφάλισε όλα τα μέσα για να εγκατασταθεί με την οικογένειά του στη Βιέννη και να λάβει τα μαθήματα που του άξιζαν. Εκεί διδάχθηκε πιάνο από τον Αυστριακό δεξιοτέχνη, συνθέτη και παιδαγωγό Καρλ Τσέρνυ (Karl Czerny) και σύνθεση, από τον Αντόνιο Σαλιέρι.

Σε ηλικία μόλις 9 ετών, ο μελλοντικός συνθέτης ερμήνευε ήδη κονσέρτα και το 1822, έδωσε την πρώτη του συναυλία, εντυπωσιάζοντας το κοινό. Στη δεύτερη συναυλία του, το 1823, μεταξύ των ακροατών του βρισκόταν εντυπωσιασμένος και ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Στο τέλος της ίδιας χρονιάς, η οικογένεια Λιστ μετακόμισε στο Παρίσι, κέντρο της τότε καλλιτεχνικής και πνευματικής ζωής. Εκεί ο Λιστ αντιμετώπισε την άρνηση του διευθυντή του Κονσερβατουάρ (Βασιλική Σχολή Μουσικής), Λουίτζι Κερουμπίνι, που επικαλέστηκε κάποιο άρθρο του κανονισμού περί μη αποδοχής αλλοδαπών στη Σχολή και δεν έκανε αποδεκτή την εγγραφή του. Έτσι ο Λιστ συνέχισε ιδιωτικά τις σπουδές του ή μελετώντας μόνος του, δίνοντας παράλληλα ρεσιτάλ στη Γαλλία και την Αγγλία και κατακτώντας όλο και περισσότερο το κοινό των αριστοκρατικών σαλονιών.

Όταν βρισκόταν σε ηλικία μόλις 14 ετών, η Βασιλική Ακαδημία Μουσικής ανέβασε την όπερά του, Δον Σάντσος ή ο Πύργος του Έρωτα. Ο ίδιος επηρεάστηκε βαθύτατα από όλα τα καλλιτεχνικά, λογοτεχνικά, φιλοσοφικά και κοινωνικά ρεύματα της Γαλλίας, μιας εποχής γεμάτης εξάρσεις. Εμπνευστές του οι, Λαμενναί, Ουγκώ, Λαμαρτίνος, Χάινε, Μπελίνι, Ροσίνι. Στενοί του φίλοι οι συνθέτες Μπερλιόζ, Σοπέν και Παγκανίνι, από τον οποίο και εμπνεύστηκε την άσβεστη δημιουργική φλόγα της υπερβατικής δεξιοτεχνίας που εφάρμοσε στην τεχνική του πιάνου.

Το Παρίσι υπήρξε επίσης και η πόλη, όπου ο Λιστ συνάντησε τις πρώτες του μούσες. Από τον θάνατο του πατέρα του, το 1827 και για λόγους επιβίωσης, ο συνθέτης άρχισε να παραδίδει μαθήματα πιάνου. Εκείνη ακριβώς την περίοδο ερωτεύθηκε μια μαθήτριά του, κόρη υπουργού, που η οικογένειά της απαγόρευσε τη συνέχεια της σχέσης τους. Λίγο αργότερα, ο συνθέτης πέρασε για δεύτερη φορά μια φάση θρησκευτικού μυστικισμού και για αρκετό διάστημα, διέκοψε τις δημόσιες εμφανίσεις του.

Το 1833, στο σπίτι του Σοπέν, γνωρίστηκε με την κόμισσα Μαρί ντ’ Αγκού (λογοτεχνικό ψευδώνυμο: Daniel Stern), μια γοητευτική και έξυπνη γυναίκα, με υψηλή κοινωνική θέση στο Παρίσι, που δεν δίστασε να εγκαταλείψει τον σύζυγό της για να τον ακολουθήσει. Η σχέση τους, έντονα εγκεφαλική και εξίσου αισθησιακή, διήρκησε μια δεκαετία. Καρπός του έρωτά τους, η απόκτηση τριών παιδιών.

Μέχρι το 1847, ο Λιστ είχε αποκτήσει τεράστια φήμη σαν πιανίστας. Το εξαιρετικά δεξιοτεχνικό του παίξιμο συνάρπαζε το κοινό του. Στον Λιστ οφείλεται η καθιέρωση του όρου «ρεσιτάλ», καθώς και η συνήθεια να ερμηνεύονται χωρίς παρτιτούρα τα σολιστικά έργα στις συναυλίες.

Μεταξύ 1848 και 1861, ο συνθέτης εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Βαϊμάρη, όπου είχε διοριστεί ως αρχιμουσικός από το 1844. Κοντά του σε αυτήν τη φάση της ζωής του, η τρίτη του μούσα, η πριγκίπισσα Καρολίνα Ιβανόφσκα, σύζυγος του Ρώσου πρίγκηπα Ζάιν-Βιτγκενστάιν, που επίσης εγκατέλειψε τον σύζυγό της για να τον ακολουθήσει. Η παρουσία της δίπλα του υπήρξε ευεργετικότατη, καθώς εκείνη την εποχή ο Λιστ είχε εγκαταλείψει τη σύνθεση και ακολουθούσε καριέρα μόνο ως πιανίστας. Η γυναίκα αυτή, με την παιδεία της,  άσκησε επάνω του τεράστια επιρροή, επαναφέροντας στα χέρια του την πέννα, με την οποία ο συνθέτης συνέγραψε λαμπρά έργα. Ήταν εκείνη που είχε την ευφυΐα, να τον εμποδίσει να θυσιάσει τη σταδιοδρομία του συνθέτη, στο βωμό των θριάμβων του πιανίστα.

Στη Βαϊμάρη, ο Λιστ και ο προστατευόμενός του Βάγκνερ, “έγιναν οι επίσημοι εκπρόσωποι των επαναστατικών τάσεων που κατήγγειλαν και καταδίκαζαν οι Σούμαν, Μπραμς και οι υπόλοιποι κλασικίζοντες ρομαντικοί της εποχής. Σε σύντομο διάστημα, η αιρετική Σχολή της Βαϊμάρης συμβόλιζε την ένοχη απειθαρχία και την επανάσταση ενάντια στην ορθοδοξία της Σχολής της Δρέσδης”. Εκείνη την περίοδο, ο συνθέτης ολοκλήρωσε κάποια από τα σπουδαιότερα έργα του, όπως τα δύο Κοντσέρτα του για πιάνο και ορχήστρα και τη Σονάτα του για πιάνο.

Το 1861, η Καρολίνα πήγε στην Ιταλία για να ζητήσει από τον Πάπα να εγκρίνει το διαζύγιό της και να μπορέσει να παντρευτεί τον συνθέτη. Κατά τη διάρκεια της ατέρμονης αναμονής για το διαζύγιο που δεν εγκρινόταν, η σχέση του ζευγαριού διαλύθηκε και λίγο αργότερα, το 1865, ο Λιστ εντάχθηκε στον ιερατικό κλάδο.

Το 1869 διορίστηκε σύμβουλος στη βασιλική αυλή της Ουγγαρίας και ζούσε μεταξύ Ρώμης,  Βαϊμάρης και Βουδαπέστης. Το 1873, οι Ούγγροι τον ανακήρυξαν εθνικό ήρωα και το 1876, του ανέθεσαν τη διεύθυνση της Μουσικής Ακαδημίας της Βουδαπέστης. Στις 21 Ιουλίου του 1886, έκανε την τελευταία του δημόσια εμφάνιση σε συναυλία στο Λουξεμβούργο. Απεβίωσε 10 μέρες αργότερα, στις 31 Ιουλίου του 1886, στο Μπαϊρόιτ, λίγες μέρες μετά από την επίσκεψή του στο ετήσιο Φεστιβάλ της πόλης.

Το έργο του πλουσιότατο, περιλαμβάνει έργα για ορχήστρα και για πιάνο, χορωδιακά και έργα για σόλο πιάνο. Τα τελευταία είναι και τα πιο δεξιοτεχνικά, αφού ο ίδιος, με την εκπληκτική τεχνική του, εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες του οργάνου. Στα έργα του εναλλάσσονται στιγμές υπερβολικής δεξιοτεχνίας με στιγμές λυρισμού και ποιητικότητας και εμφανίζονται πολλές αρμονικές και μορφολογικές καινοτομίες.

Συχνά εμπνεύστηκε από λογοτεχνικά έργα, καθώς κι από την ουγγρική τσιγγάνικη και λαϊκή μουσική. Πολλές από τις συνθέσεις του αντλούν τα θέματά τους από παραδοσιακή μουσική και τραγούδια της Ουγγαρίας. Κύριο χαρακτηριστικό των σολιστικών του έργων παραμένει πάντα ο συνδυασμός δεξιοτεχνίας με τον λυρισμό.

 

Στο link που ακολουθεί, μπορείτε να ακούσετε το Liebestraum (Love Dream), μια από τις ευρύτερα γνωστές μελωδίες του:

https://www.youtube.com/watch?v=KpOtuoHL45Y

 

Πηγή: Εμίλ Βυλερμόζ, Ιστορία της Μουσικής, Από την Αρχαιότητα ως τον Σεζάρ Φρανκ, μτφρ. Επιμ. Γ. Λεωτσάκος, τόμος 1ος, εκδ. Υποδομή, Αθήνα 1979

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s