Η ωμότητα της εποχής μας

Αναλογίζομαι, με πόσο μεγάλη ευκολία αναφερόμαστε στις παθογένειες της εποχής μας, μιλώντας γι αυτήν ακόμα και με τα πιο υποτιμητικά λόγια, ειδικά όταν τη συγκρίνουμε με εποχές του παρελθόντος. Η αλήθεια είναι, ότι η εποχή μας είναι εποχή της… ωμότητας. Τα περισσότερα γύρω μας συμβαίνουν με εντελώς απροκάλυπτο τρόπο, αηδιαστικό πολλές φορές, και εμείς αναπολούμε «τις παλιές καλές εποχές» του παρελθόντος, θεωρώντας ότι πολλά από αυτά που συμβαίνουν σήμερα, δεν συνέβαιναν τότε. Λάθος! Και λάθος ακόμα μεγαλύτερο της προηγούμενης από τη δική μας, γενιάς. Και ξέρετε πού ακριβώς βρίσκεται το λάθος; Σ’ αυτήν ακριβώς την ωμότητα, που μπορείς να την πεις και ευθύτητα.  

ovi_greece_1016_018aΔυο γεγονότα που συνέβησαν την προηγούμενη εβδομάδα, με έφεραν ενώπια με τις παρακάτω σκέψεις. Το ένα, ήταν μια μίνι έρευνα γύρω από τα «Άσυλα της Μαγδαληνής», ένα καθεστώς ασυλοποίησης που άκμασε παγκοσμίως κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και μέχρι τα μέσα σχεδόν του 20ου, με πολυάριθμα θύματα «προβληματικών γυναικών που είχαν χάσει την αθωότητά τους». Σύμφωνα με τα κοινωνικά πρότυπα εκείνης της εποχής, μια γυναίκα «είχε χάσει την αθωότητά της και έβγαινε από το δρόμο του Θεού», όταν το όνομά της συνδεόταν με εξωγαμιαίες σχέσεις ή με την απόκτηση εξώγαμου παιδιού ή με την πορνεία και τότε ο κοινωνικός στιγματισμός έπαιρνε τέτοιες διαστάσεις, που κατέληγε σε κοινωνικό αποκλεισμό και ρατσισμό. Γνωστές οι έννοιες, σωστά; Τότε δεν τις χρησιμοποιούσε κανείς. Μόνο τις εφάρμοζαν. Σιωπηρά.

Τα «Άσυλα της Μαγδαληνής» ιδρύθηκαν, για να «συμμαζεύουν» και να «προστατεύουν» την κοινωνία από τέτοιου είδους «ανήθικες» γυναίκες, που πλήρωναν το κόστος της «παραβατικότητάς» τους με τον σκληρότερο τρόπο: εγκλεισμό στο άσυλο χωρίς τη θέλησή τους, βαριές αμισθί δουλειές, κακές συνθήκες διαβίωσης, λεκτική και σωματική παρενόχληση και κακοποίηση. Και όλα αυτά, με νόμους, κανόνες και λειτουργικά σχήματα που συνήθως βρίσκονταν κάτω από την ψευδοηθική και τις προστατευτικές φτερούγες της όποιας εκκλησίας. Σοκαριστικό, αλλά αληθές. Ακόμα χειρότερο, το κουκούλωμα των περιπτώσεων εκείνων που σχετίζονταν με νεαρά κορίτσια που κακοποιούνταν ή βιάζονταν μέσα στο ίδιο τους το σπίτι και απομακρύνονταν από το οικείο οικογενειακό περιβάλλον, για να προστατευθούν όχι εκείνα, αλλά… το περιβάλλον!

Η γιαγιά μου – αν ζούσε – θα είχε να αφηγηθεί άπειρες ιστορίες συνομηλίκων της, που έδεναν κόμπους τα σεντόνια και κατέβαιναν από τα παράθυρα των δωματίων τους, για να συναντηθούν κρυφά τις νύχτες με τους εραστές τους. Το σημερινό «προκλητικό» φιλί των νεαρών παιδιών στους δρόμους, που συχνά ενοχλεί τους μεγαλύτερους, εκείνα τα χρόνια και σύμφωνα πάντα με τα κοινωνικά πρότυπα της εποχής, κρυβόταν μέσα σε σκοτεινά σοκάκια, σε κρυφά ραβασάκια, σε παράνομα ραντεβουδάκια, στα πάντα «καθωσπρέπει» στριμώγματα των σμόκιν και των επίσημων τουαλετών των κοσμικών χορών, σε χαϊδολογήματα κάτω από τα τραπέζια με τα λινά τραπεζομάντηλα και σε κουκουλώματα κάτω απ’ τα χειροποίητα περσικά χαλιά. Και πάντα το μεγάλο θέμα ήταν, όχι να μην συμβούν, αλλά να μην αποκαλυφθούν. Επομένως, δεν μιλάμε για μια κοινωνία πιο ηθική, αλλά για μια κοινωνία πιο ψεύτικη. Και καθώς το χρήμα ανέκαθεν έσωζε καταστάσεις, όταν προέκυπτε κάποιο… «ατύχημα», όπως για παράδειγμα μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, όσες ήταν τυχερές και ανήκαν σε εύπορες οικογένειες, έβρισκαν πολύ πιο ανώδυνους τρόπους για να απαλλαγούν είτε από την εγκυμοσύνη, είτε και από το ίδιο το παιδί, ενώ οι άλλες, οι φτωχότερες, συχνά αποδιώχνονταν από το οικογενειακό τους περιβάλλον, συνήθως για να γεννήσουν το μωρό τους κάπου μακριά και αμέσως μετά να το ξεφορτωθούν μέσω κάποιας παράνομης υιοθεσίας. Μιλάμε για τις εποχές, που οι παράνομες υιοθεσίες βρίσκονταν στην άνθισή τους.

Το δεύτερο περιστατικό που με έβαλε στη σκέψη να συγκρίνω την ωμότητα της «ανήθικης» εποχής μας με την υποκρισία των «παλιών, καλών ημερών» ήταν ένα άρθρο, που διάβασα πρόσφατα στο διαδίκτυο. Στην κεντρική φωτογραφία του άρθρου, ένα νεαρό αγόρι με σκουλαρίκια και πίρσινγκ σε όποιο σημείο του προσώπου του θα μπορούσε κανείς να φανταστεί, είχε γίνει ταυτόχρονα το κέντρο της προσοχής και της κατακραυγής των μεγαλυτέρων, μέσα σε κάποιο μέσο μαζικής μεταφοράς. Εύκολο πράγμα η εύκολη κριτική. Το παλικαράκι ήταν ένα όμορφο αγόρι, περίπου στην ηλικία του γιου μου. Από όλους τους επιβάτες, μόνο μία γυναίκα πρόσεξε, εκτός από τα πίρσινγκ, τα δάκρυα του νεαρού που κυλούσαν στα μάγουλά του, καθώς εκμυστηρευόταν στην κοπέλα που καθόταν δίπλα του, ότι είχε να φάει τρεις μέρες, ότι τα τελευταία λιγοστά χρήματα που κρατούσε επάνω του, του τα είχε δώσει η γιαγιά του και… ότι η μητέρα του δεν ήθελε να γνωρίζει τίποτα γι αυτόν, επειδή… ήταν ολόφτυστος ο πατέρας του, με τον οποίο είχε χωρίσει. Τι να πρωτοσκεφθείς τώρα σε αυτήν την περίπτωση; Τη μετέπειτα συμπεριφορά αυτής της μάνας προς το παιδί της, που όταν άνοιγε τα πόδια της στον «ολόφτυστο» με τον γιο της πατέρα του, είχε τα μάτια της κλειστά ή στην εύκολη κριτική του καθενός, που χωρίς δεύτερη σκέψη, η εμφάνιση ενός κυριολεκτικά παρατημένου παιδιού είχε προσβάλει την αισθητική του; Τελικά τι είναι αυτό που ενοχλεί εμάς και την κοινωνία μας και τι είναι προτιμότερο; Αυτό που πραγματικά συμβαίνει και εντέχνως αποκρύπτουμε πίσω από τον καθωσπρεπισμό μας ή η ωμή αποκάλυψή του που ενοχλεί την αισθητική των ματιών μας;

Σ’ αυτόν τον κόσμο τίποτα δεν άλλαξε. Όλα παραμένουν ίδια. Πράγματα που πάντα συνέβαιναν, συμβαίνουν και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Όπως έγραψε κι ο Μάνος Χατζιδάκις, «αυτός ο κόσμος δεν θ’ αλλάξει ποτέ».

 

Λίλιαν Μπαντάνη

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s