Τι είναι Ρατσισμός

Έχω μπει συχνά στον προβληματισμό με ποιον τρόπο να ερμηνεύσω, να περιγράψω, χωρίς ταυτόχρονα να δικαιολογώ, τις διάφορες μορφές φυλετικής προκατάληψης που συναντά κανείς στη Βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη και επίσης, όλο και συχνότερα, στην Αφρική, στην Ανατολική Ασία, ακόμα και στη Λατινική Αμερική.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι ρατσισμού, που θα τους διαχωρίσω ως εξής:

  • Ρατσισμός που εκδηλώνεται προς τους νεόφερτους μετανάστες (γνωστούς μερικές φορές και με την υποτιμητική ορολογία «φρέσκοι απ’ το καράβι»)
  • Ρατσισμός που εκδηλώνεται προς τους πληθυσμούς μειονοτήτων υποβαθμισμένων συνήθως περιοχών – λόγου χάρη βιομηχανικών ζωνών – και τους πολιτισμούς που εκπροσωπούν
  • Ρατσισμός που εκδηλώνεται έναντι κάποιων μειονοτήτων συνδεδεμένων με συγκεκριμένες επαγγελματικές ιδιότητες, όπως π.χ. του διαπραγματευτή – διαμεσολαβητή.

Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία των νεοφερμένων μεταναστών, συνήθως, είτε οι ίδιοι, είτε οι γονείς τους έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει στο εξωτερικό. Η ενσωμάτωσή τους δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση, καθώς και οι γονείς τους συχνά έπρεπε να περάσουν μέσα από περίπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες μετανάστευσης κι άλλες ενοχλητικές καταστάσεις, που περιόριζαν τις επαγγελματικές τους επιλογές και την πορεία της σταδιοδρομίας τους στη χώρα φιλοξενίας.

Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν νέοι μετανάστες με πολλά χρήματα, που εγκαθίστανται σε νέες χώρες με σκοπό να επενδύσουν σε αυτές, ενώ άλλοι είναι διανοούμενοι, που βρίσκουν αμέσως απασχόληση σε υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Άλλοι πάλι, πρέπει να εναρμονιστούν με την εργατική τάξη και τις αντίστοιχες θέσεις εργασίας ή να ανοίξουν μικροεπιχειρήσεις, όπως παντοπωλεία ή καθαριστήρια, με σχετικά μικρές οικονομικές απολαβές.

ovi_greece_0916_079aΟρισμένοι νέοι μετανάστες επιμένουν να μιλούν στο σπίτι τους τη μητρική τους γλώσσα, ενώ άλλοι επιλέγουν την τοπική ή πιο συχνά, χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό και των δύο. Οι γονείς συνήθως συνεχίζουν να χρησιμοποιούν κυρίως τη μητρική τους γλώσσα, εμπλουτίζοντάς την με κάποιες λίγες λέξεις της τοπικής, ενώ τα παιδιά χρησιμοποιούν ως κύρια γλώσσα την τοπική, κρατώντας στο λεξιλόγιό τους λίγες λέξεις ή εκφράσεις της μητρικής. Κάποια από αυτά αποδίδουν πολύ καλά στο σχολείο, ενώ κάποια άλλα έχουν μαθησιακές δυσκολίες, όπως θα μπορούσε να συμβεί και σε οποιαδήποτε άλλη ομάδα.

Όσον αφορά την κουλτούρα τους, κάποιες οικογένειες τείνουν να διατηρούν ορισμένες αξίες και πολιτισμικά στοιχεία της χώρας καταγωγής τους. Μερικοί απολαμβάνουν τα παραδοσιακά φαγητά ή τη μουσική της πατρίδας τους. Κάποιοι άλλοι επιλέγουν να ενσωματωθούν πλήρως στις συνήθειες της νέας τους πατρίδας.

Στερεότυπα γύρω από μετανάστες πρώτης ή δεύτερης γενιάς τείνουν να σχετίζονται με τις διατροφικές τους συνήθειες, τις μουσικές τους επιλογές ή την τάση τους να ασχολούνται με αθλήματα της χώρας καταγωγής τους και όχι με εκείνα που συνηθίζονται στη χώρα υποδοχής, τη στάση που κρατούν απέναντι στη μελέτη ή στη δουλειά, παρά το γεγονός ότι συχνά, τέτοιου είδους στάσεις μπορεί να καταλήξουν να γίνουν αρκετά δημοφιλείς, όπως για παράδειγμα συμβαίνει συχνά με τις έθνικ κουζίνες ή τα μουσικά σχήματα, τα νέα αθλήματα κλπ.

Όσον αφορά τις μειονότητες των βιομηχανικών ζωνών, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης συχνά μπορεί να γίνουν πολύ σκληρά μαζί τους, σε μερικές περιπτώσεις υπερβολικά σκληρά. Σε ορισμένα σημεία οι βιομηχανικές ζώνες αναδύονται, όταν λόγω των νέων τεχνολογιών οι τιμές κάποιων προϊόντων μειώνονται ή κάποια από τα προϊόντα θεωρούνται παρωχημένα ή φθηναίνουν ή δεν αντέχουν στον ανταγωνισμό με αντίστοιχα ξένα προϊόντα, εισαγωγές ή εξωτερική ανάθεση, με συνέπεια αλλού να αναδύονται κι αλλού να εξαφανίζονται, βιομηχανικές ζώνες. Πριν από την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, η αμερικανική βιομηχανία ήταν συγκεντρωμένη κυρίως στο Βορρά, γεγονός που σήμαινε πολλές θέσεις εργασίας εκεί, μέχρι την στιγμή που μεταφέρθηκε στο Silicon Valley και ποιος ξέρει πού αλλού ενδεχομένως στο μέλλον, αν αναδυθούν νέοι τύποι προϊόντων.

Εγκαταλελειμμένες ή φθίνουσες βιομηχανικές περιοχές ιστορικά περιλαμβάνουν την κλωστοϋφαντουργία του Χάρλεμ στη Νέα Υόρκη, το Μίσιγκαν και το Οχάιο στις ΗΠΑ, όπως και τα προάστια του Παρισιού. Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί και για πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και χώρες της Ανατολικής Ασίας. Σε αυτές τις περιοχές που ευημερούσαν στο παρελθόν, η έλλειψη προοπτικών απασχόλησης συχνά οδήγησε στη δημιουργία δημοφιλών στερεοτύπων του πολιτισμού τους, όπως τραγούδια διαμαρτυρίας, που έγιναν ένα δημοφιλές είδος μουσικής. Από την άλλη, καθώς αυτές οι περιοχές δεν πρόσφεραν πια εργασιακές προοπτικές, συχνά συνδέθηκαν με την εκδήλωση οργανωμένου εγκλήματος.

Συχνά, οι πληθυσμοί αυτών των περιοχών μιλούν μια ιδιωματική γλώσσα, αυτήν που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι πρόγονοί τους όταν είχαν μετοικήσει εκεί για τις τότε υπάρχουσες θέσεις εργασίας. Στις ΗΠΑ, αυτή η ιδιωματική γλώσσα είναι τα Ebonics, που συνηθίζονται στις νότιες πολιτείες, ενώ οι αντίστοιχες πληθυσμιακές ομάδες μεταναστών της Γαλλίας, συχνά μιλούν μια εκδοχή της γαλλικής με ιδιωματισμούς, που κάποτε συνηθιζόταν να χρησιμοποιείται από τους Γάλλους αποίκους στη Δυτική Αλγερία. Σε αυτές τις περιοχές που έχουν πλέον υποβαθμιστεί, εκπροσωπούνται όλες οι εθνικότητες και όλες υποφέρουν εξίσου, παρά το γεγονός ότι κατά την περίοδο της βιομηχανικής άνθισης, η παρουσία αυτών των μειονοτήτων υπήρξε εκεί εξαιρετικά έντονη.

Εάν δουλέψετε ποτέ ως μεσάζοντας στον τραπεζικό τομέα, στις επενδύσεις, στο δίκαιο, στην πολιτική ή σε άλλους τύπους εργασίας που απαιτούν υπερβολική επικοινωνία ή δικτύωση, θα καταλήξετε να ακούσετε τόσες πολλές τρελές ιστορίες, που θα φτάσετε στο σημείο να γίνετε απαθής ή και απόμακρος. Μπορεί επίσης να διαθέτετε ελάχιστο χρόνο και υπομονή για ανοησίες και να θέλετε να μπαίνετε απευθείας στο θέμα της δουλειάς και εξαιτίας αυτής της στάσης σας, να θεωρηθείτε κλειστοί, απόμακροι ή με έλλειψη ενσυναίσθησης.

Οι διαμεσολαβητές έχουν συνήθως ένα καλό μορφωτικό υπόβαθρο και τείνουν να συνδέονται με τη μια ή την άλλη μειονότητα, αν και συχνά υπάρχουν τεράστιες διαφορές στα κέρδη και στο εκπαιδευτικό επίπεδο μεταξύ αυτών των μειονοτήτων. Οι διαπραγματευτές μειονοτήτων συχνά προέρχονται από μορφωμένο και προνομιούχο περιβάλλον, που τους επέτρεψε να έχουν πρόσβαση στο συγκεκριμένο επάγγελμα. Αλλά προσέξτε τις παγίδες. Πολλοί χρηματιστές στην Ιαπωνία είναι Κορεάτες, αλλά δεν εργάζονται στον τομέα των οικονομικών όλοι οι Κορεάτες που ζουν στην Ιαπωνία, ούτε καν η πλειοψηφία τους.  Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί και για τους Κινέζους της Νότιας Κορέας, για τους Λιβανέζους της Δυτικής Αφρικής, για τους Ινδούς της Ανατολικής Αφρικής ή τους Λεβαντίνους, τους Έλληνες, τους Ιταλούς ή τους Αρμένιους της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, καθώς και για όλο και περισσότερους Σαουδάραβες και γενικότερα πληθυσμούς με προέλευση από τον Περσικό Κόλπο, υποθέτοντας λανθασμένα ότι ασκούν το επάγγελμα του διαπραγματευτή σε ολόκληρο τον κόσμο.

Λίγα λόγια όσον αφορά τις μουσουλμανικές μειονότητες, δεδομένου ότι πολλές συζητήσεις στρέφονται γύρω από αυτές. Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι μετανάστες στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική είναι πρώτη ή δεύτερη γενιά μεταναστών, από πολύ διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές απόψεις, και συχνά είχαν ελάχιστο χρόνο για να οργανώσουν τις κοινότητές τους. Όταν οργανώθηκαν σε κοινοτικά κέντρα, υπήρξαν παράπονα περί κατάχρησης χρημάτων καθώς και άλλα προβλήματα, όπως η υπερβολική εστίαση στην ιεραρχία και τη γραφειοκρατία και ελάχιστο ενδιαφέρον στην επίλυση προβλημάτων. Οι χώρες της Βόρειας Αφρικής χτυπήθηκαν σκληρά από τη σοβαρή ύφεση της δεκαετίας του ‘80 και του ‘90 και έπρεπε να ασχοληθούν με τη μεταναστευτική γραφειοκρατία των χωρών  της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, μαζί με την ταυτόχρονη οικονομική ύφεση της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής κατά την ίδια περίοδο, σε αντίθεση με τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 που υπήρχε οικονομική ανάκαμψη. Αυτό συχνά σήμαινε οικογένειες ή άτομα που έπρεπε να ασχοληθούν με ενοχλητικές γραφειοκρατικές διαδικασίες, έλλειψη προοπτικών απασχόλησης, υψηλά ποσοστά διαζυγίων και μερικές φορές περιθωριοποίηση από τις τοπικές κοινωνίες.

Πολυάριθμες πολύ ευκατάστατες μουσουλμανικές οικογένειες εγκαταστάθηκαν, ενώ κάποιες άλλες άνοιξαν μικρές επιχειρήσεις και καταστήματα. Άλλοι πάλι υπέπεσαν θύματα απάτης, που συνήθως ενισχύεται κατά τις περιόδους ύφεσης. Σε αντίθεση με τους ομολόγους τους της Ανατολικής Ασίας, οι μουσουλμάνοι συχνά δεν είχαν πίσω τους σπίτια για να επιστρέψουν στον τόπο τους. Το γεγονός αυτό οδήγησε ορισμένους από αυτούς σε ριζοσπαστικοποίηση, ενώ αρκετοί ριζοσπαστικοποιήθηκαν στις φυλακές ή έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου από πρώην κρατουμένους. Η ύφεση στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με την απαγόρευση του καπνίσματος στα μπαρ και τη μείωση των κοινωνικών ή πολιτικών κέντρων, σήμαινε ότι σε μια κοινότητα όπου κάποτε απολάμβαναν ένα τσάι ή μια μπύρα, παίζοντας χαρτιά, ντόμινο ή τάβλι και συζητώντας για το τοπικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, ξαφνικά να μην έχουν να κάνουν τίποτε άλλο, από το να συζητούν γύρω από τη θρησκεία και την πολιτική. Τέλος, προς το συμφέρον κάποιων μουσουλμάνων ηγετών και προκειμένου να μην χρειαστεί να δικαιολογήσουν υπεξαιρέσεις χρημάτων ή κακή οικονομική διαχείριση, ενισχύθηκε προς τους ομοεθνείς πληθυσμούς τους η ιδέα, ότι η ευτυχία δεν βρίσκεται στον υλικό πλούτο, αλλά στον πνευματικό.

Akli Hadid

“What is racism?”, Ovi Magazine, 2016-09-14
Μετάφραση: Λίλιαν Μπαντάνη

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s