Τέλος εποχής

Χρόνια τώρα – αναφέρομαι στα τελευταία χρόνια, από τότε που κάναμε βουτιά με το κεφάλι στην κρίση – λέμε, ότι ο κόσμος αυτός σταδιακά αλλάζει γύρω μας, αλλά μάλλον δεν θέλουμε και πολύ να το πιστέψουμε. Ίσως να το λέμε μέσα μας, μερικές φορές κι απ’ έξω μας, κυρίως για να το ακούμε εμείς οι ίδιοι και να συνηθίζουμε στην ιδέα σιγά – σιγά, καθότι έχουμε και μία ηλικία (εμείς οι 50ντάρηδες εννοώ), που δεν σηκώνουμε πια και πολλές εντάσεις. Εδώ που τα λέμε, υπό φυσιολογικές συνθήκες ο άνθρωπος χρειάζεται να πάρει το χρόνο του για να συνηθίσει οποιαδήποτε αλλαγή. Εξαιρούνται ασφαλώς, όσα του ‘ρχονται κατακούτελα και δεν μπορεί να τα ελέγξει ούτε καν στο ελάχιστο.

Σ’ αυτό το γενικότερο κλίμα όλων αυτών των τελευταίων χρόνων – δεν θυμάμαι πόσων πια, έχω σταματήσει το μέτρημα – κατά διαστήματα έρχονται θάνατοι επωνύμων που σηματοδοτούσαν την εποχή «μας» (λογοτεχνών, ηθοποιών, τραγουδιστών κλπ.) και που γίνονται αφορμή να ταρακουνηθεί το σύμπαν μας και να διογκωθεί το αίσθημα του φόβου για το άγνωστο, που σέρνει μαζί της αυτή η περιβόητη «νέα εποχή». Διότι κυρίως περί φόβου πρόκειται – ας το παραδεχθούμε – εκείνου του φόβου γι αυτό που σου την έχει στημένη στην παρακάτω γωνία κι εσύ δεν το γνωρίζεις. Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο, για κάποιες μέρες ο φόβος προσλαμβάνει ακόμα πιο γιγάντιες διαστάσεις κι ο ουρανός γίνεται ακόμα πιο βαρύς. Σαν ένας σεισμός με τους μετασεισμούς του. Και μετά συνερχόμαστε για λίγο απ’ το σοκ του αιφνιδιασμού, μέχρι να ‘ρθει ο επόμενος θάνατος ή το ξαφνικό κλείσιμο μιας «ιστορικής» επιχείρησης ή κάτι άλλο, να μας ταρακουνήσει ξανά.

ovi_greece_0916_077aΗ κρίση άγγιξε όλους ανεξαιρέτως τους κλάδους, μόνο που με εξαίρεση την απώλεια θέσεων εργασίας που είναι ισότιμα σημαντική για όλους, η παρουσία ή αντίστοιχα η απουσία ορισμένων επιχειρήσεων έχει διαφορετικό ειδικό βάρος – συναισθηματικό και συνειδησιακό – ανάλογα με την ιστορικότητα και το συμβολισμό τους. Για παράδειγμα, διαφορετικό το ειδικό βάρος ενός παλιού εργοστασίου στην οδό Πειραιώς – εκείνης της πρώτης βιομηχανικής περιοχής της Αθήνας – ή ενός παλιού ξενοδοχείου, καφενείου, ζαχαροπλαστείου ή βιβλιοπωλείου στο Κέντρο της πρωτεύουσας, όπου το διαχρονικό τους παρόν, εκτός των άλλων, μπορεί να σηματοδοτεί ακόμα και μια ολόκληρη ιστορική περίοδο της χώρας.

Αναφερόμενη σε δυο προσωπικά παραδείγματα, ένα της νιότης μου και ένα πρόσφατο, το 1985, χρονολογία ορόσημο για μένα που έφυγα από την επαρχία και ήρθα για σπουδές στην Αθήνα, μια από τις τότε μεγαλύτερες απολαύσεις μου ήταν η επίσκεψη σε κάποιο μεγάλο βιβλιοπωλείο στο Κέντρο,  ακόμα κι αν δεν επρόκειτο να αγοράσω τίποτα. Ήταν εκείνη η τρυφερή, εντελώς  προσωπική μου σχέση με το χαρτί, το αισθησιακό άγγιγμα και ταυτόχρονα εθιστικό άρωμα, ανακατεμένα με τη γεύση του καφέ που είχε προηγηθεί σε ένα εξίσου κεντρικό καφέ της πρωτεύουσας και που ακόμα είχα έντονη στο στόμα μου. Ερχόμενη στο σήμερα, που σχεδόν τίποτα δεν άλλαξε σε μένα ως προς τις παραπάνω αδυναμίες και απολαύσεις, έχω την ίδια ακριβώς αίσθηση κάθε πρωί που παρκάρω στην Πειραιώς, έξω από τον χώρο της δουλειάς μου, ένα παλιό εργοστάσιο, χτισμένο προπολεμικά από μια οικογένεια των χαμένων πατρίδων της Μικρασίας. Ίσως αυτή  ακριβώς η ιστορικότητα να είναι και ο σημαντικότερος λόγος για τους ισχυρούς δεσμούς που αισθάνομαι πως έχω μαζί του. Τελικά, τίποτα δεν είναι τυχαίο σ’ αυτήν τη ζωή…

Και τώρα σίγουρα θ’ αναρωτιέστε, πώς μου ‘ρθαν όλα αυτά τα… νοσταλγικά. Θα σας πω. Το πρωί διάβαζα ένα άρθρο σχετικά με το κλείσιμο του Ελευθερουδάκη, καθόλου λυπηρό παρά το αντικειμενικά λυπηρό γεγονός, ούτε και απαισιόδοξο. Απεναντίας, ήταν ψύχραιμο και συγκρατημένα αισιόδοξο, με όραμα, ιδέες και νέους στόχους για το μέλλον. Ωστόσο, όπως και να το κάνεις, δεν παύει να κλείνει ένα ακόμα ιστορικό βιβλιοπωλείο στο Κέντρο της Αθήνας. Ένα βιβλιοπωλείο στημένο από το 1898, που, συνυφασμένο με την άνοδο της αστικής τάξης του 19ου αιώνα και συμπορευόμενο με την 100χρονη και πλέον ιστορία της πόλης και της χώρας, ακολούθησε όλες τις εξελίξεις και μετεξελίξεις της. Και ενώ καθ’ όλη την από ιδρύσεώς του πορεία ακολούθησε μια συνεχιζόμενη ροή – σίγουρα θα υπήρξαν και στο παρελθόν κι άλλες κακές ή και χειρότερες εποχές, ωστόσο υπήρχε ροή και συνέχεια – αυτές τις μέρες σήμανε… «τέλος εποχής». Έκλεισε έναν κύκλο. Έβαλε τελεία. Και παύλα. Κι ας αφήνουν οι δηλώσεις των εκπροσώπων του μια χροιά συγκρατημένης αισιοδοξίας για τα σχέδια της νέας εποχής που έρχεται, ήρθε, θα ‘ρθει, δεν ξέρω. Η ανακοίνωση ότι η «επιχείρηση» κλείνει, σηματοδοτεί ένα ορόσημο, ένα όριο, μια ακόμα μουντή και θλιβερή πινελιά της εποχής μας. Και η αίσθηση που αυτή η πινελιά αποπνέει, δεν μπορεί να αλλάξει με κανένα αισιόδοξο μελλοντικό πλάνο. Είναι μια ακόμα ένδειξη θανάτου του κόσμου μας. Του δικού μας κόσμου, που μαζί του μεγαλώσαμε. Και όχι, η σημειολογία δεν είναι η ίδια για τη νεότερη γενιά. Τα παιδιά μας, μπορεί συγκριτικά με τη δική μας πάντα «ευημερούσα» νιότη να ζουν πιο στερημένα, ωστόσο δεν έχουν να θρηνήσουν απώλειες, ούτε να πενθήσουν κάτι με το οποίο δεν πρόλαβαν να γνωριστούν. Αυτή η νέα εποχή που ορθώνεται μπροστά μας, μπορεί να κρύβει αγωνίες για το άγνωστο, είναι όμως η δική τους εποχή κι έχουν όλο το χρόνο να τη διαμορφώσουν όπως εκείνα θέλουν – ελπίζω και εύχομαι ορθότερα από εμάς. Μπορεί τελικά να αποδειχθεί και καλύτερη. Και μακάρι! Όμως ο δικός μας κόσμος χάνεται. Συντρίμμια, που τα καταπίνει μια αχόρταγη εποχή. Πρέπει πια να το πάρουμε απόφαση.

 

Λίλιαν Μπαντάνη

[16-9-2016]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s