Η άγνοια, η βλακεία και ο διαβήτης

Χρόνια τώρα, προσπαθώ να μην αντιδρώ σε κάτι κάτω από το πνεύμα του εκνευρισμού ή του θυμού. Φροντίζω να κάνω αυτό που λένε οι Εγγλέζοι, κοιμήσου πριν αντιδράσεις. Σε περιπτώσεις μάλιστα που νιώθω την άγνοια του άλλου ή τις προσωπικές του παρωπίδες, εφαρμόζω κάτι άλλο που επίσης λένε οι Εγγλέζοι: ζήσε εσύ και άσε τους να ζήσουν.

Αλλά χθες, όταν για πρώτη φορά βγήκα έξω μετά από μια βδομάδα ταλαιπωρίας σε νοσοκομείο, κάτι μου είπε ο γείτονάς μου και μόνο …που δεν τον δάγκωσα. Ίσως και να πλήρωσε παρόμοιες αντιδράσεις πολλών, εδώ και πολλά χρόνια. Ίσως.

Πριν όμως προχωρήσω σε αυτό που έγινε χθες, θα σας πω ένα άλλο προσωπικό γεγονός, για να σας δείξω πόσο λίγο σκέφτονται μερικές φορές οι …συνάνθρωποί μας και πόσο όμηροι της άγνοιας και των προσωπικών τους παρωπίδων μπορεί να γίνουν. Το γεγονός είναι τόσο άσχημο που καταντάει ….απάνθρωπο, και παρόλο ότι εγώ ο ίδιος ήμουν αποδέκτης και γνωστός …ετοιμολόγος, δεν μπόρεσα να αντιδράσω από το σοκ.

Πριν πάνω από δέκα χρόνια, είχα μια αρκετά σοβαρή περιπέτεια με την υγεία μου, που χρειάστηκε να κάνω και μια σειρά χημειοθεραπείες. Δεν έχω παράπονο και με όλα τα ταμπού που υπάρχουν, ανεξάρτητα σε ποια χώρα ζεις, οι περισσότεροι ήταν υποστηρικτικοί στη μάχη που έδινα. Ένα βράδυ μας επισκέφτηκε συγγενής της τότε συντρόφου μου, πολύ νέα γύρω στα 25 και γνωστή στην οικογένεια για τα …πιστεύω της. Αφού λοιπόν η κοπέλα έκανε τις συνηθισμένες ερωτήσεις για το πώς πάω, έμεινε για λίγο σιωπηλή και μετά γύρισε και μου είπε: αυτά σου συμβαίνουν γιατί είσαι άθεος. Είναι η τιμωρία σου από το θεό. Δεν θα πω τίποτα περισσότερο, πέρα από το ότι …σπάνια έχω λυπηθεί για νέο άνθρωπο τόσο πολύ. Δυστυχώς, εκείνη τη μέρα, ακόμα κι εγώ ήμουν πιο υγιής από αυτό το 25χρονο.

Αλλά ας επιστρέψουμε στα …χθεσινά. Στη Σκανδιναβία, παρόλους τους μύθους, υπάρχουν όλα τα ύψη και τα φάρδη. Ίσως το ποσοστό των ψηλών και σχετικά αδύνατων ανθρώπων να είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο στη νότια Ευρώπη, αλλά αυτό δεν είναι και κανόνας. Παράλληλα, οι Σκανδιναβοί τα τελευταία τουλάχιστον είκοσι χρόνια έχουν κάνει την «υγιεινή ζωή» τρόπο ζωής και το έχουν περάσει σαν «πρέπει» σε όλες τις τάξεις της κοινωνίας τους. Οι περισσότεροι είναι μέλη γυμναστηρίων και ανταγωνίζονται στο ποιός τρώει τις περισσότερες σαλάτες. Αυτό – σύμφωνα τουλάχιστον με τις δικές μου εικόνες – είναι και λίγο βιτρίνα ή σχιζοφρενικό. Τρως σαλάτα για μεσημεριανό, πας μια ώρα στο γυμναστήριο και το βράδυ πίνεις πέντε μπύρες ή ένα μπουκάλι κρασί; Μου μιλάς για υγιεινό φαγητό και μαγειρεύεις τα πάντα με βούτυρο; Αλλά ας τα αφήσουμε αυτά στην άκρη.

Ovi_greece_0916_063b.gif

Πρώτη μου έξοδος λοιπόν και συναντάω γείτονα που επιστρέφει από τη δουλειά του και ξέρει ότι είμαι διαβητικός και ότι τις τελευταίες μέρες έκανα μια επέμβαση. Αφού ανταλλάσσουμε τα πρώτα τυπικά, γυρνάει και μου λέει: «ο διαβήτης είναι αποτέλεσμα πάχους και τεμπελιάς, να χάσεις πολλά κιλά και να αρχίσεις να περπατάς». Του το έκανα πενηνταράκια για τα επόμενα δέκα λεπτά και νομίζω ότι από δω και πέρα θα με αποφεύγει, παρόλο ότι στο τέλος του είπα, ότι μάλλον μόλις πλήρωσε όλες τις μαλακίες που ακούω χρόνια τώρα.

Λοιπόν, για όσους δεν το ξέρετε, στο 95% των περιπτώσεων, ο διαβήτης και ειδικά ο διαβήτης τύπου Α είναι γενετικός, κληρονομικός. Όσοι νομίζουν ότι ξύπνησα μια Κυριακή βράδυ και είπα, «σήμερα τι θα κάνω, να πάω για μπύρες ή να πάθω έναν διαβήτη για να περάσει η ώρα», ζουν στον κόσμο τους. Δεν το ήθελα, δεν το διάλεξα, δεν το έψαξα. Μάλιστα, ούτε αυτοί που έπρεπε το ψάξανε, αλλά σε αυτό θα επανέλθω σύντομα. Ο διαβήτης τύπου Α είναι κάτι που μπορεί να εμφανιστεί με τη γέννηση, αλλά και αργότερα στην εφηβεία. Ο διαβήτης Β είναι πιο ελεγχόμενος, σε μεγάλο του μέρος οφείλεται σε κακές επιλογές – το κακές συζητήσιμο και ανάλογα με το ποιος το ορίζει και πώς – αλλά και εκεί σε μεγάλο ποσοστό η κληρονομικότητα παίζει ρόλο και συνήθως εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία. Δεν είμαι γιατρός και επομένως δεν θα προσχωρήσω σε ιατρικές σκέψεις και τεκμηριώσεις.

ovi_greece_0916_063aΣτην περίπτωση του διαβήτη Β, πριν εξελιχτεί σε κάτι επικίνδυνο, υπάρχουν τρόποι να ελεγχθεί πέρα από τη χημική βοήθεια και την ινσουλίνη. Και ναι, την πρώτη θέση έχει η σωστή διατροφή. Αυτό δεν σημαίνει χόρτα και ανάλατα βραστά κάθε μέρα, οι διαβητικοί δεν ζούνε σε καμία γυάλα, απλά υπάρχουν πράγματα που μπορείς να ελέγξεις, χωρίς να απουσιάζει η γεύση, η ποικιλία και η απόλαυση.

Για να επανέλθω στο θέμα «να πάθω έναν διαβήτη για να περάσει η ώρα», δεν είχα ποτέ καμία διάθεση να τρυπάω τον εαυτό μου δυο, τρεις και τέσσερις φορές την ημέρα. Μιλώντας για τον εαυτό μου, πάσχω από βελονοφοβία, φοβάμαι τις βελόνες. Τραβάω ζόρι όταν μου παίρνουν αίμα και όχι δεν είμαι μαζοχιστής. Απεναντίας, και μετά από τόσο καιρό, δεν το έχω «συνηθίσει» και κάθε φορά είναι μαρτύριο. Και το κάνω δυο με τέσσερις φορές την ημέρα, κάθε μέρα! Άρα όταν κάποιος μου λέει ότι «ο διαβήτης είναι αποτέλεσμα πάχους και τεμπελιάς, να χάσεις πολλά κιλά και να αρχίσεις να περπατάς» μου έρχεται να του δαγκώσω το αυτί και να του βγάλω τα μάτια.

Όσοι με ξέρουν, ξέρουν ότι εκτός από το γεγονός ότι σαν νέος είχα ασχοληθεί σε επίπεδο πρωταθλητισμού με ένα σπορ που απαιτούσε έντονη φυσική δύναμη και προσπάθεια – μακροπρόθεσμα και με μεγάλη δόση ειρωνείας, αυτό ίσως και να βοήθησε στη δυνατή μου «κράση» – ξέρουν επίσης, ότι μέχρι πριν από 15 χρόνια έκανα από σέρφινγκ μέχρι ορειβασία και μάλιστα έχω ανεβεί και σε κάποια γνωστά βουνά, σε Ευρώπη και Αφρική. Το 2004, έκανα τη διαδρομή του Κέκονεν, που μεταφράζεται σε 250 χιλιόμετρα με κρός-κάντρυ σκι στις στέπες της Λαπωνίας, ανάμεσα σε χιονοθύελλες και μήνα Μάρτιο, που ακόμα και οι Φινλανδοί την περιγράφουν ως δύσκολη.

Αυτά δεν τα λέω για να δείξω πόσο αθλητικός ήμουν, ούτε για τις παλιές μας δόξες, ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος και μάλιστα ούτε ο καλύτερος ήμουν για τους περισσότερους. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι, ότι ποτέ δεν ήμουν το παιδάκι του καναπέ. Ποτέ. Ακόμα και στην καθημερινότητά μου – γυμναστήριο δεν γράφτηκα ποτέ – φρόντιζα να περπατώ και να κάνω μια σειρά ασκήσεων που είχα μάθει από την αθλητική περίοδο της ζωής μου και αυτό καθημερινά. Αλλά και η ζωή μου γενικότερα και η επαγγελματική ειδικότερα, δεν ήταν στάσιμη μπροστά σε ένα γραφείο. Πάντα υπήρξα υπερκινητικός σε απόγνωση συνάδελφων και γνωστών. Πάμε στο βάρος. Μέχρι το 2006, δεν ξεπέρασα ποτέ τα 85 κιλά. Είμαι πάνω από 1.80 στο ύψος, επομένως ήμουν πάντα στα επιτρεπτά όρια κι αυτό χωρίς να σημαίνει ότι δεν έχω χτυπήσει αλύπητα παϊδάκια, μεζεδάκια και σουβλάκια. Μα αλύπητα!

Κάποια στιγμή προς τα τέλη του προηγουμένου αιώνα – νιώθω μια έντονη δόση αυτοσαρκασμού όταν γράφω κάτι τέτοια – ο διαβήτης μου με συνάντησε και αποφάσισε ότι ήρθε ο καιρός να κάνουμε μόνιμα παρέα. Μέσα σε μήνες, από 85 κιλά – και χωρίς σουβλάκια ή παϊδάκια – πήγα στα 125! Τρελάθηκα …και αυτό ήταν. Όπως λέει και Οβελίξ, έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι μου.

Θα μου πείτε γιατί τότε κι όχι νωρίτερα. Για το γεγονός οτι τότε έγινε πρόβλημα δεν έχω απαντήσεις, ή καλύτερα πιστεύω ότι είχε να κάνει με κάποιες γενικότερες αλλαγές στη ζωή μου και στο ότι …καπως ηρέμισα. Οσο για το ότι δεν είχε διαγνωστεί η κρισιμότητα νωρήτερα ώστε να γίνει κάτι σε επίπεδο πρόληψης, όσο δύσκολο ή περίεργο κι αν ακούγεται, εγώ έρχομαι από μια άλλη εποχή. Από την Ελλάδα του 60, που δεν έχει σε τίποτα να κάνει με τη σημερινή Ελλάδα και πολύ περισσότερο με τη σημερινή Ευρώπη. Μου φαίνεται το έχω ξαναγράψει, αλλά ένα μικρό παράδειγμα. Έχω μια ανάμνηση, παιδί να είμαι άρρωστος και να πηγαίνουμε με τον πατέρα μου στον γιατρό. Στο ΙΚΑ Παγκρατίου. Εκεί λοιπόν ο γιατρός, αφού μου έβαλε στο στόμα το ξύλινο κουταλάκι, ακροάστηκε πλάτη και στήθος, βήξε δυνατά κλπ. κι αφού μου έδωσε ένα γλειφιτζούρι, κάθισε με τον πατέρα μου και άρχισαν να συζητάνε, μάλλον πολιτικά, καπνίζοντας το ένα τσιγάρο μετά το άλλο για αρκετή ώρα! Αυτά μέσα στο ιατρείο. Διάγνωση; Ερεθισμένες αμυγδαλές. Ποιό διαβήτη;

Δεν κατηγορώ τον γιατρό, απεναντίας αντιλαμβάνομαι απόλυτα τη σημειολογία της εποχής που την έζησα σε όλες της τις μορφές και πλευρές. Πολύ περισσότερο, ο ίδιος ο πατέρας μου πέθανε λίγα χρόνια αργότερα, μόλις στα 46 του, και απ’ ότι έχω συζητήσει με τους γιατρούς μου και με όσα μπορώ να θυμάμαι, έπασχε ακριβώς από ό,τι πάσχω εγώ, χωρίς να διαγνωστεί ποτέ. Οι γιατροί τότε ψάχνανε το κάτι περισσότερο, μόνο όταν είχαν δυνατές ενδείξεις και αυτό σε εργαστήρια που απείχαν έτη φωτός από τη σημερινή ιατρική καθημερινότητα που με ενα μικρό γκάτζετ κάνω μόνος μου τεστ και μετρήσεις.

ovi_greece_0916_063c

Ο διαβήτης είναι γνωστός από πολύ παλιά. Μάλιστα στην Κίνα, τον ονομάζανε «η αρρώστια του διψασμένου» και γύρω στο 700 μ.Χ., υπήρξε και ολόκληρη λογοτεχνική σχολή στη Κίνα με ποιήματα αφιερωμένα στους «διψασμένους». Μέχρι και πριν από μερικές δεκαετίες, στις αρχές του 20ου αιώνα, τους διαβητικούς τους στέλνανε σε σανατόρια όπου τους τάιζαν μόνο με σαλατικά και με προβλέψιμο ζωής, περίπου έναν χρόνο μετά την είσοδό τους.

Η ουσιαστική έρευνα για τον διαβήτη γίνεται τα τελευταία 30 χρόνια και είναι αλήθεια ότι έχουν γίνει τρομακτικά άλματα, χωρίς όμως να είναι ακόμα θεραπεύσιμος. Δυστυχώς, είναι ακόμα ανίατη αρρώστια, που με τη βοήθεια χημικών και ειδικά ινσουλίνης και προσεκτικής διατροφής, ο ασθενής ζει μια περίπου φυσιολογική ζωή, χωρίς αμέσους κινδύνους. Αυτό όμως δεν σημαίνει, ότι τα θύματα του διαβήτη είναι λίγα. Απεναντίας και παρόλα τα ταμπού, τα θύματα του διαβήτη είναι πολύ περισσότερα απ’ όσα του καρκίνου και της καρδιάς μαζί.

Προηγουμένως έγραψα χωρίς αμέσους κινδύνους. Ένα ποσοστό διαβητικών υποφέρει – ή ακόμα και πεθαίνει – από προβλήματα στο συκώτι, την καρδιά ή εγκεφαλικά, όλα περιφερειακή απόρροια του διαβήτη. Δυστυχώς ο διαβήτης μας μασάει ύπουλα από μέσα. Πολλά πράγματα που συμβαίνουν στο ανθρώπινο σώμα, αν δεν προσεχτούν, ενώ κάτω από άλλες συνθήκες θα περνούσαν απαρατήρητα, για τους διαβητικούς παίρνουν άλλες διαστάσεις. Όταν κάποιος κολλήσει ένα απλό κρύωμα, κρατάει συνήθως τρεις μέρες, στους διαβητικούς κρατάει τέσσερις με πέντε. Στη δική μου περίπτωση αυτό συνέβη με την καρδιά, που το πρόβλημα γιγαντώθηκε και μάλιστα χειροτέρεψε μετά την απώλεια του πάγκρεας, ένα ζωτικό για τους διαβητικούς όργανο και ταυτόχρονα εφιάλτης τους όταν πάψει να λειτουργεί.

Το ειρωνικό με την όλη κατάσταση είναι, ότι οι διαβητικοί και με όλα αυτά που τους συμβαίνουν δεν φαίνονται ….άρρωστοι! Δεν καμπουριάζουν, δεν περπατάνε σερνάμενοι, δεν είναι γεμάτοι σημάδια και πληγές. Τις ενέσεις τις κάνουμε στην κοιλιά και δεν φαίνονται. Απεναντίας οι περισσότεροι φαίνονται μια χαρά, έχουν τα κιλάκια τους, είναι άνθρωποι που κάθονται δίπλα σας στο καφέ και στην ταβέρνα, είναι στο ίδιο γραφείο μαζί σας και περπατάνε στους ίδιους δρόμους. Αλλά οι περισσότεροι, όταν ακούσουν από τι πάσχουν, τους αντιμετωπίζουν μέσα από τα μυωπικά γυαλιά της άγνοιας και της βιτρίνας.

Υπάρχουν διαβητικοί τύπου Α και τύπου Β – αυτό που λαϊκά λέμε «πάσχει από ζάχαρο». Εδώ πρέπει να σημειώσω οτι το «ζάχαρο» λίγη σχεση εχει με τη ζάχαρη και είναι περισσότερο σημειολογικό, μάλιστα το άμυλο για παράδειγμα είναι χειροτερος εχθρος για τους διαβητικούς από τη ζάχαρη. Στο ξεκίνημά του, ο διαβήτης του τύπου Α είναι πιο έντονος και πιο επίπονος και όπως έγραψα και παραπάνω, είναι λίγα αυτά που μπορεί να κάνει ο ασθενής μιας και είναι κληρονομικός, σε σύγκριση με τον διαβητικό τύπου Β, που μπορεί να κάνει πολλά ώστε να μην εξελιχθεί η ασθένεια. Αυτό όμως δεν σημαίνει, ότι μετά από ένα σημείο αυτοί οι δυο τύποι δεν συναντιούνται και δεν αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα. Ακριβώς τα ίδια. Και επειδή τα φυσικά/σωματικά προβλήματα είναι πολλά και δύσκολα αντιμετωπίσιμα (από πόνους στα πόδια, δυσκολίες στο περπάτημα, πρηξίματα, μέχρι πόνους σε διάφορα σημεία του σώματος), γιατί αφήνουμε το ελεγχόμενο κοινωνικό πρόβλημα να παίρνει διαστάσεις; Όταν βλέπεις τον Φίλη να τον παίρνει ο ύπνος στη Βουλή, γιατί πριν τον χλευάσεις δεν σκέφτεσαι μήπως αυτός ο άνθρωπος έχει κάποιο πρόβλημα, που ακόμα και το πάχος του είναι κομμάτι της ασθένειας που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει; Εμένα με έχει πάρει ο ύπνος σε επαγγελματική συνάντηση κι ήταν τελείως άθελά μου, χρειαζόμουν επειγόντως να φάω κάτι γιατί με εγκατέλειπαν οι δυνάμεις μου και το σώμα μου σε μορφή άμυνας με έριχνε στον ύπνο.

Η Γιαννάκου, η βουλευτής και τέως υπουργός της ΝΔ, είναι το πιο γνωστό θύμα διαβήτη στην Ελλάδα, έχοντας ήδη χάσει ένα πόδι και με σοβαρά προβλήματα καρδιάς. Κι όμως συνεχίζει να κάνει πολιτική και είναι ανατριχιαστικό όταν κάποιος θα της πει ότι είναι χοντρή και φταίει η ίδια, γιατί δεν πηγαίνει στο γυμναστήριο και δεν …τρώει σαλάτες. Συμμετέχω σε μια ομάδα αλληλοϋποστήριξης διαβητικών με 11 μέλη. Οι τρεις έχουν χάσει άκρα τους, δύο έχουμε σοβαρό πρόβλημα με την καρδιά και ένας έχει πάθει εγκεφαλικό. Άντρες και γυναίκες. Όλοι είμαστε υπέρβαροι, σε έναν συνεχή και καθημερινό πόλεμο – στην κυριολεξία πόλεμο – με τα κιλά μας. Άλλοτε τον κερδίζουμε κι άλλοτε τον χάνουμε. Αυτοί που έχουμε πια πρόβλημα με το πάγκρεας, ξέρουμε ότι ακόμα και κοπανιστό αέρα να φάμε, κάτι θα προσθέσει και δίνουμε μια μάχη πολλές φορές άνιση. Ταυτόχρονα, έχουμε να αντιμετωπίσουμε τη βελόνα, συχνές επισκέψεις για εξετάσεις, χάπια υποστηρικτικά, χάπια για να αντιμετωπίσουν τις παρενέργειες και την …άγνοια όλων γύρω μας!

Κι αυτό δυστυχώς μερικές φορές – εύχομαι εξαιρέσεις – δεν σταματάει στους απλούς καθημερινούς, αλλά φτάνει ακόμα και σε αυτούς που έχουν την υποχρέωση να ξέρουν. Στη Φινλανδία, μια γιατρός μου είπε πολύ χοντρά, ότι επειδή ήμουν μια ζωή τεμπέλης και έτρωγα χάμπουργκερ, τώρα επιβαρύνω το φινλανδικό σύστημα υγείας και θα έπρεπε να μου απαγορευτεί!!!

Δεν έχω και δεν είχα κανένα σκοπό να κάνω ιατρική ή επιστημονική ανάλυση του διαβήτη, αυτό που ήθελα να πω από την αρχή – και χρησιμοποιώντας τον εαυτό μου ως παράδειγμα – είναι ότι οι διαβητικοί αντιμετωπίζουμε μια σειρά από πολύ σοβαρά προβλήματα με έναν πολύ ύπουλο εχθρό και η πάλη μας είναι καθημερινή με βελόνες, χάπια και πολλή προσοχή από το τι τρώμε μέχρι το τι πίνουμε. Αυτό που δεν έχουμε ανάγκη είναι το κοινωνικό στίγμα ως απόρροια άγνοιας. Δεν έχουμε ανάγκη το «ο διαβήτης είναι αποτέλεσμα πάχους και τεμπελιάς, να χάσεις πολλά κιλά και να αρχίσεις να περπατάς», αυτό που έχουμε ανάγκη είναι να μας αφήσουν ήσυχους να επικεντρωθούμε στη μάχη που δίνουμε κάθε ώρα της ζωής μας, ξέροντας ότι στο τέλος – και δεν το λέω για να δραματοποιήσω κάτι, αλλά γιατί είναι η αλήθεια – δεν θα νικήσουμε.

Και ναι εγώ στην ηλικία μου μπορώ και να απαντήσω και να στήσω τον γείτονα μου για δέκα λεπτά και να τον πυροβολώ, το 16χρονο όμως που πάει σχολείο; Η φοιτήτρια που τρυπιέται τρεις φορές την ημέρα και δεν μπορεί να ελέγξει το βάρος της μιας και αλλάζει και ο μεταβολισμός της από την εφηβεία; Το παλικαράκι που πολύ θα ήθελε να έχει και μηχανή και να το παίξει γκόμενος στο κλαμπ, αλλά τον παίρνει ο ύπνος ξαφνικά εκεί που κάθεται; Όλοι αυτοί τι φταίνε να πληρώνουν και την άγνοια των περισσοτέρων, που γίνεται από εκφοβισμός μέχρι τυραννία;

 

Θάνος Καλαμίδας

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s