Η Συνθήκη της Λωζάνης

Στις 24 Ιουλίου του 1923, στη Λωζάνη της Ελβετίας υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης, συνθήκη ειρήνης μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας, Βουλγαρίας και όσων χωρών συμμετείχαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919 – 1922), που έθεσε τα όρια της σύγχρονης Τουρκίας.

Η Συνθήκη της Λωζάνης ουσιαστικά κατήργησε και αντικατέστησε την προγενέστερη Συνθήκη των Σεβρών, στην οποία συμμετείχαν όλες οι προαναφερόμενες υπογράφουσες χώρες (με εξαίρεση την ΕΣΣΔ, που συμμετείχε στη Συνθήκη της Λωζάνης, όχι όμως και στων Σεβρών), καθώς το νεοσύστατο, υπό τον Κεμάλ Ατατούρ, σύγχρονο τουρκικό κράτος, δεν έκανε αποδεκτή την παλαιότερη ισχύουσα συνθήκη ειρήνης.

Ovi_greece_0716_032a.gifΟι εργασίες ξεκίνησαν από τον Οκτώβριο του 1922, σε συνέδριο που διακόπηκε εν μέσω έντονων διαφωνιών τον Φεβρουάριο του 1923, το οποίο και ξανάρχισε τις εργασίες τους στις 23 Απριλίου της ίδιας χρονιάς, ώσπου το τελικό κείμενο υπογράφηκε στις 24 Ιουλίου.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης, η Ελλάδα, λόγω οικονομικής δυσπραγίας και προκειμένου να ανταποκριθεί στις πολεμικές αποζημιώσεις, υποχρεώθηκε να πληρώσει “σε είδος”, παραχωρώντας στην Τουρκία την Ανατολική Θράκη και τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου,  Ίμβρο και Τένεδο. Στην Τουρκία προσαρτήθηκε επίσης μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων με τη Συρία, η περιοχή της Σμύρνης και η Διεθνοποιημένη Ζώνη των Στενών, με τον περιορισμό να μείνει αποστρατικοποιημένη. Από την πλευρά της, η Τουρκία παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ιταλία, χωρίς όμως πρόβλεψη για αυτοδιάθεση, ενώ με εξαίρεση τη ρήτρα των Στενών, απέκτησε πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα σε όλη της την επικράτεια. Παραιτήθηκε επίσης, από όλες τις διεκδικήσεις που αφορούσαν τις κτήσεις της παλαιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τις εκτός των νέων συνόρων της, και εγγυήθηκε τα δικαιώματα των μειονοτήτων στην Τουρκία.

Η εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάνης προϋπέθετε ανταλλαγή πληθυσμιακών μειονοτήτων, με βασικό κριτήριο τη θρησκεία και όχι την εθνικότητα, που προκάλεσε τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών από τη μία προς την άλλη πλευρά. Από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη μετακινήθηκαν προς την Ελλάδα, 1.650.000 Τούρκοι υπήκοοι χριστιανικού θρησκεύματος και από την Ελλάδα προς την Τουρκία, 670.000 Έλληνες υπήκοοι μουσουλμανικού θρησκεύματος. Μεταξύ των ανταλλάξιμων πληθυσμών περιλαμβάνονταν επίσης Έλληνες του Πόντου, αλλά και τουρκόφωνοι Έλληνες, τουρκόφωνοι Πόντιοι και Καραμανλήδες, καθώς και ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι, όπως οι Βαλαάδες της Δυτικής Μακεδονίας. Επίσης, μαζί με τους Έλληνες, πέρασε στην Ελλάδα και ένας αριθμός Αρμενίων και Συροχαλδαίων. Από την ανταλλαγή εξαιρέθηκαν οι Έλληνες κάτοικοι της Νομαρχίας της Κωνσταντινούπολης (125.000 μόνιμοι κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης, των Πριγκιποννήσων και των περιχώρων, που ήταν εγκατεστημένοι εκεί, πριν από τις 30 Οκτωβρίου του 1918) και οι 6.000 κάτοικοι της Ίμβρου και της Τενέδου, για τους οποίους ορίστηκε, ότι θα διοικούνταν με ευνοϊκούς όρους. Στην Ελλάδα παρέμειναν 110.000 Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης.

Η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, που επέφερε μεγάλα δεινά ειδικά στον Μικρασιατικό Ελληνισμό, αποφασίστηκε με ξεχωριστή συμφωνία. Επιπλέον, στα πλαίσια των όρων της Συνθήκης την Λωζάνης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχασε την ιδιότητα του Εθνάρχη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο τέθηκε υπό ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s